Trotskizmin mahiyyəti haqqında

Dünya inqilab hərəkatında opportyunizmin və revizionizmin ən təhlükəli istiqamətlərindən biri trotskizmdir. O bugün dünyada geniş yayılmışdır. Təkcə bizim ölkəmizdə həmin cərəyanın onlarla sol qrupları vardır, keçmiş SSRİ ölkələrində, ilk növbədə Ukraynada, də belə qruplar az deyil. Sayları az olsa da, kommunist və işçi hərəkatına artıq indi hiss olunacaq dərəcədə zərər vururlar.

Trotskizmin populyarlaşmasında vaxtilə SSRİ-nin və trotskiçilərin həmişə ona qarşı mübarizə apardıqları sovet sosializminin məhvi də az rol oynamadı. Həqiqi marksizm-leninizmin genetik düşmənləri olduqlarından, onlar dərhal bəyan etməyə tələsdilər ki, bu hadisə onların doğruluğunu tamamilə sübut edir, sovet sosializmi həyat qabiliyyətli deyildi və guya onun məhvi qanunauyğun idi. Təəccüblü deyil ki, bu məsələdə trotskiçilər liberallarla – burjuaziya ideoloqları və işçi sinfinin açıq düşmənləri ilə tamamilə həmfikir idilər, axı bu kommunizm hərəkatı tarixində ilk hadisə deyil ki, trotskiçilər öz həqiqi burjua sifətlərini açıq şəkildə nümayiş etdirirlər.

Sovet sosializminin məhvindən öz xeyri üçün istifadə edən liberal təbliğatının və müxtəlif tip opportunistlərin təzyiqi altında dünya inqilab hərəkatında nizamsızlıq və sarsılma başladı – yeganə düzgün inqilab nəzəriyyəsinə - marksizm-leninizmə inam çox sarsıldı, kommunist və işçi partiyaları tənəzzül etməyə və ya sosial-demokratiya mövqeyinə keçməyə başladılar. Solların böyük hissəsi, xüsusilə əhalinin kiçik burjua şəhər təbəqəsi və ziyalılar, trotskiçilərin “inqilabiliyinə” inanaraq onlara birləşdi. Burjuaziya isə öz tərəfindən bu prosesi sadəcə sevinclə dəstəklədi, eləcə də maliyyə ilə dəstəklədi, çünki zəhmətkeşləri onun yeganə təhlükəli mübarizə yolundan uzaqlaşdıranların burjuaziya üçün necə qiymətsiz xidmət göstərdiklərini yaxşı başa düşürdü.

Hazırda trotskist hərəkatlar dünyada burjuaziya tərəfindən aktiv sponsorluq edilən bir neçə siyasi birliklərlə (internasionallarla) təmsil olunurlar. Onlardan ən böyüyü 4 birlikdir, onlardan ilk üçü “Avropa antikapitalist solu” təşkilatında birlikdə iştirak edir:

Birləşmiş Dördüncü İnternasional - ən böyük seksiyaları Fransada (Yeni Antikapitalist partiyası), İsveçdə (Sosialist partiyası), İtaliyada (“Kritik sol” Assosiasiyası), Danimarkada (Qırmızı-yaşıl koalisiya), Portuqaliyada (Sol blok), Şri-Lankada (Yeni ictimai bərabərlik partiyası), Filippində (Mindanao inqilabi işçi partiyası) və Braziliyada (“Sosializm və azadlıq”) yerləşir. Liderləri – Alen Krivin, Olivye Bezansno, Erik Tussen, Alan Tornett, Fransişku Lousa və digərlər.

Beynəlxalq sosializm tendensiyası – Sovet İttifaqının təbiəti haqda Toni Kliffin baxışlarına tərəfdar olan beynəlxalq birlik. Ən böyük seksiyaları Böyük Britaniyada (Sosialist işçi partiyası), Yunanıstanda (Sosialist işçi partiyası) və İrlandiyada (Sosialist işçi partiyası) yerləşir. Liderləri – Aleks Kallinikos, Kris Xarman və digərləri.

İşçi internasionalı komiteti - ən böyük seksiyaları Böyük Britaniyada (Sosialist partiyası), İrlandiyada (Sosialist partiyası) və Almaniyada (“Sosialist alternativ” təşkilatı). Liderləri - Ted Qrant (1991-ci ilə kimi), Piter Taaf.

Beynəlxalq marksist tendensiya (BMT) – Pakistanda Pakistan xalq partiyasında böyük seksiyaya malikdir. Onlar BMT seksiyalarının fəaliyyət göstərdiyi bütün ölkələrdə neytallaşdırmaq, dağıtmaq və ya “trotskizm” mövqeyinə keçirmək məqsədilə sol kütlələrə və proqressiv partiyalara soxulmaq taktikasını istifadə edirlər. Liderləri – Ted Qrant, Alan Vuds.

Trotskistlər işçi və kommunist təşkilatlarının provokasiyası və məhvi metodlarını yaxşı mənimsəyərək bu təşkilatlara daxil olub və orada möhkəmlənib inqilabi qüvvələrə möhkəmlənmək və effektiv hərəkət etmək imkanı verməyərək istənilən inqilabi hərəkatı neytrallaşdırmağı bacararlar. Buna görə də, istənilən ölkədəki inqilabi hərəkat üçün “trotskizmi” tanımağı və onunla mübarizə aparmağı bacarmaq olduqca vacibdir.

Bu mübarizə opportyunizmin bu müxtəlifliyinin tarixi vətəni, həm də Sovet İttifaqının məhvində çox təqsiri olan trotskiçilərin fəaliyyətindən ən çox zərər çəkmiş müasir Rusiyada xüsusi məna kəsb edir.

Baxmayaraq ki, əvvəlki kimi, trotskiçilər işçi hərəkatına rəhbərlik etməyi bacarmırlar, çünki, işçilər öz sinfi duyğu qabiliyyətləri ilə intuitiv olaraq trotskizm ideologiyasının çürüklüyünü anlayırlar və ondan uzaq durmağa çalışırlar, amma trotskiçilər ciddi nəzəri marksist bazası olmayan xırda burjua düşüncəsi arasında asanlıqla tərəfdar tapırlar.

Trotskizm onlar üçün niyə bu qədər cəlbedicidir?

Birincisi, trotskiçilər özlərini həqiqi kommunistlər, bolşeviklər, internasionalistlər, marksist-leninçilər adlandırırlar. Onlar Trotskini Oktyabr inqilabının başçısı, Qızıl Ordunun yaradıcısı və rəhbəri, SSRİ-də sosializmin qurulması konsepsiyasının müəllifi, Marksın,Engelsin və Leninin həqiqi ardıcılı və guya opportyunizmin növlərindən biri olan stalinizmə qarşı mübariz sayırlar. Trotskiçilər Trotskini SSRİ-də bürokratizmə qarşı qatı mübariz, kapitalizmin, opportunizmin, revizionizmin, millətçiliyin və şovinizmin ən məntiqli və barışmaz düşməni kimi təqdim edirlər. Siyasi cəhətdən inkişaf etməmiş ictimai təbəqələr onun real mahiyyətinə dərindən varmayaraq bu atributu trotskizmin mahiyyətinin ifadəsi kimi qəbul edirlər.

İkincisi, trotskiçilər “sol” aktivistlərin və inqilabi hərəkatın iştirakçilarının böyük hissəsi üçün xarakterik olan inqilabi dözümsüzlük təzahürlərindən öz xeyirlərinə istifadə edirlər. Onlar özlərini xalq kütlələrinə kapitalizmin bütün ölkələrdə “dərhal” devriləcəyini söz verən daha “sol” radikal köklənmiş inqilabçılar kimi göstərirlər.

Üçüncüsü,  trotskizm digər bir çox opportunist cərəyanlardan fərqli olaraq olduqca dərin və ziddiyyətli tarixə malikdir, hansı ki, bəzi nüanslarda hətta mütəxəssis-tarixçilər belə baş çıxarmır. Trotski, məsələn, həm çar despotizminə qarşı mübarizə aparan, həm də mütləqiyyətə və Rusiya imperiyasında inkişaf edən kapitalizmə uyğunlaşmaq yolları axtaran insan idi. O, Oktyabr inqilabının aktiv iştirakçısı idi və eyni zamanda da onun gedişini tormozlayırdı. Leninin başçılığı ilə Kommunist partiyasının rəhbər orqanına daxil idi və eyni zamanda da ona qarşı çıxırdı, partiyanın birliyini sarsıdırdı – fraksiyalar yaradırdı, gənc Sovet respublikasının həyatı ipdən asılı olan zaman daim partiya müzakirələrinə səbəb olurdu və s. Möhkəm əqidəli opportunistlərdən heç kim marksizm-leninizm mövqeyinə bu qədər yaxınlaşa bilməmişdi və heç kim trotskiçi manevrlərin leninçi ardıcıllarda cavab doğurmadığını gördükdə bu qədər qəzəblə onun əlehinə çıxmamışdı. Bu ikili xüsusiyyət bugün də kifayət qədərdir və müasir trotskizm platformasında rast gəlinir – gah kapitalizm çox sərt tənqid edilir və az sayda qalmış sosialist ölkələrinin və dünyada aktiv fəaliyyət göstərən inqilabi təşkilatların ünvanına təriflər yağdırılır, gah da kommunistlərin hərəkətlərində trotskiçilərin psevdo-inqilabi göstərişləri ilə uyğun gəlməyən bir şey olduqda onların ünvanına qəzəbli söyüşlər yağdırılır.

Dördüncüsü, trotskizm çoxdan dünya burjuaziyasının qanadı altındadır, və o trotskizm ideyalarının və faktiki olaraq müasir antikommunizmin əsasını təşkil edən sovet tarixinin versiyalarının təbliğatına və yayılmasına böyük vəsaitlər xərcləyir. Bütün bunlar sol və inqilabi təşkilatlara və formanı məzmun kimi qəbul edən müxtəlif kateqoriyadan olan vətəndaşların düşüncəsinə trotskizm haqda yanlış təsəvvürlərin daxil olmasına səbəb olur.

Bolşeviklərin Oktyabr inqilabına qədər Trotski ilə mübarizəsi

Oktyabr inqilabına qədər rus bə beynəlxalq işçi hərəkatında trotskizmin təsiri o qədər cüzi idi ki, B.İ.Lenin trotskizmi bir şəxsin – Trotskinin özünün və ya onun yaxın tərəfdaşlarının kiçik qrupunun ideologiyası sayırdı: “Rusiyada o – 0”. Leninin qiymətləndirməsinə görə, Trotski inqilaba qədərki dövrdə “yalnız öz şəxsi şübhələrini, başqa heç nə”(3) ifadə edirdi. Onun bütün siyasi və nəzəri mövqeyi eklektik, təqlidçi idi. Onun heç vaxt heç bir üzü olmayıb və yoxdur, ancaq liberallardan marksistlərə və geriyə uçuşları, rəqib tərəfə keçmələri, ora-bura dartılmış sözcükləri və gurultulu laqqırtısı var.(4)

Trotski öz bioqrafik əsərlərində trotskizmin əsasına çevrilən “original” nəzəriyyələrin yaranma tarixini 1905-1907-ci illər kimi göstərir. Amma o həmin dövrə qədər də bolşevik partiyasına qarşı mübarizədə aktiv iştirak edirdi.

Marksistlərə qatılana qədər (XİX əsrin 90-cı illərində) Trotski liberal xalqçılığın təsiri altında idi, anarxistlərin bəzi fikirlərini qəbul edirdi,sonralar öz nəzəri baqajını Lassalın, Sorelin, Laqardelin və digər antimarksistlərin konsepsiyaları ilə doldurdu. Sosial-demokrat olduqdan sonra ekonomizmə və leqal marksizmə yaxın olan baxışları bölüşürdü. Mühacirətdə olarkən “İskra” ilə əməkdaşlıq edərək Akselrodun tələbəsi olmuşdu, menşevizmin digər gələcək liderləri ilə yaxınlıq edirdi. RSDIP –nin (Rusiya Sosial-Demokrat İşçi Partiyası)  II qurultayında onlarla birlikdə Leninin və qatı iskraçıların əlehinə çıxışlar edirdi, bolşeviklərlə mübarizə aparmaq üçün yaradılmış menşevik partiyasının mərkəz tərkibinə daxil idi. 1917-ci ilə kimi menşevik mövqeyində qalmışdı, baxmayaraq ki, tez-tez istisna məsələlərdə özünü fraksiyadan kənar sosial-demokrat kimi göstərərək menşeviklərdən uzaqlaşırdı.

Trotskizmin özəyi “permanent inqilab nəzəriyyəsi” oldu, hansını ki, Trotski özünün marksizmə əsas qiymətli hədiyyəsi sayırdı. Ona əsasən proletariatın diktaturası inqilabın demokratik mərhələsində də qurula bilər. O isə azlığın hakimiyyəti olacağı üçün, onu yalnız proletariatın artıq demokratik çevriliş mərhələsini keçmiş daha inkişaf etmiş ölkələrdəki qələbəsi möhkəmləndirə bilər. Ona görə inkişafca geridə qalmış ölkədə vaxtından əvvəl hakimiyyətə gəlmiş “işçi hökumətinin” hədəfi daha inkişaf etmiş ölkələrdə inqilabı “itələməkdən”, həmçinin də onların daxili işlərinə hərbi müdaxilə etməklə, ibarətdir. “Rədd olsun sərhədlər”, “Müharibə inqilabın anasıdır”, “Proletariatın diktaturası - bugün və bütün ölkələrdə” – trotskiçilərin bu və digər lovğa şüarları ondan ötrü istifadə olunublar və olunurlar ki, özlərini həqiqi sol, sosializm uğrunda mübarizə aparanların inqilabi cinahı kimi göstərsinlər, öz rəqiblərini isə burjuaziyanın köməkçiləri kimi təsvir etsinlər.

Trotski kapitala qarşı mübarizədə getdikcə daha yeni geniş təbəqələri cəlb etməklə inqilab məsələlərini mərhələli həll etmək vacibliyindən irəlin gələn Leninin inqilab nəzəriyyəsini işçi sinfin gözündə məhz bu yolla nüfuzdan salırdı. V.İ.Lenin dəfələrlə “permanent inqilab nəzəriyyəsini” sadəcə geniş xalq kütlələrinin işçi sinfin partiyasından uzaqlaşdırmağa bacarıqlı avanturist nəzəriyyə kimi tənqid edirdi. O bu nəzəriyyəni “məntiqsiz-sol” nəzəriyyə adlandırırdı, onun marksizmə münasibətini karikaturanın originala münasibəti kimi qəbul edirdi. Trotski isə Lenini proletariatın “özünüməhdudlaşdırma” nəzəriyyəsini inqilaba sırımağa cəhd etməkdə ittiham edirdi.

Bolşeviklər Oktyabra qədər menşevizmin növ müxtəlifliklərindən biri kimi çıxış edən  trotskizmlə sərt ideoloji-siyasi mübarizə aparırdılar. Məhz bu mübarizə ilə əlaqədar olaraq V.İ.Lenin Trotskini ikiüzlü İuduşka (Şedrinin qəhrəmanı İuduşka Qolovlev-ə oxşar), öz təfriqəçi hərəkətlərini partiyanın birliyi haqda riyakar yalanları ilə gizlədən murdar intriqaçı kimi xarakterizə edirdi. Trotski “xüsusi gurultulu ifadələrlə gizlənərək menşeviklərin arxasınca sürünür”, - V.İ.Lenin yazırdı. (5) 

Menşevizm öz təsirini itirdikdən, Trotskinin isə özünün opportunist partiyasını yaratmaq cəhdləri iflasa uğradıqdan sonra o digər bir çox menşevik xadimləri ilə birlikdə bolşevik bayrağı altında bolşevizmə qarşı mübarizə aparmağa davam etmək üçün bolşeviklərə qoşulmağa qərar verir. 1917-ci ildə uzun müddət bolşeviklər və menşeviklər arasında tərəddüd edən  Rayonlararası sosial-demokratiya təşkilatının tərkibində RSDİP-nin VI qurultayında iştirak etmədən bu qurultay vasitəsilə bolşevik partiyasına qəbul olunur. Bununla belə, Trotski Leninə qarşı çoxillik mübarizədə öz səhvini etiraf edəcək hər hansı bəyanat vermir. Düzdür, sonralar o qeyd edirdi ki, Lenin partiyanın təşkilatı quruluş məsələlərində menşeviklərlə  (həmçinin də onunla,Trotski ilə!) mübahisə etməkdə haqlı idi. Amma trotskizmin – “permanent inqilab nəzəriyyəsini” – Trotski yenə də marksizm-leninizmə qarşı qoyurdu. Bundan əlavə, o iddia edirdi ki, 1914-1917-ci illərdə Lenin “fikirlərini dəyişdi”, trotskiçi mövqeyinə keçdi və bu “nəzəriyyəni” qəbul etdi, hansı ki, guya 1917-ci ildə bolşeviklərin strategiyasının əsası oldu.

Lenin, partiya Trotskinin bu uydurmalarının  yalançılığını  aydın göstərdi. 1917-ci ildə öz məruzələrinin birində o deyirdi: “Trotskizm – çarsız, hökumət isə işçi hökuməti”. Bu yanlışdır. Xırda burjuaziya mövcuddur, onu atmaq olmaz. Amma o iki hissədən ibarətdir. Kasıb hissə işçi siniflə birgə addımlayır” (6). Trotski tez-tez qeyd edirdi ki, partiya ilə mübarizədə o əsas zərbələri V.İ.Leninə qarşı yönəldir. “Möhtəşəm döyüş olacaq, - və Lenin bu döyüşdə öləcək”, - Trotski 1910-cu ildə öz məsləkdaşlarına lovğalıqla yazırdı. O menşevikləri “leninizmin əsaslarını” məhv etməyə səsləyirdi. O, 1913-cü ildə yazırdı ki, bolşevizm binası “yalan və böhtan” üzərində qurulub. 1917-ci ilin mayında isə elan etdi: “ Bolşeviklər azaldılar.. Bizdən bolşevizmi qəbul etməyi tələb etmək olmaz” (7).

Gördüyümüz kimi, bolşevik partiyasının trotskizmə qarşı mübarizəsi hələ oktyabrdan əvvəlki dövrlərdə də aktiv idi, Böyük Oktyabr inqilabından sonra isə o daha da gərginləşdi. Kapitalizmdən sosializmə keçid dövründə bolşeviklərə qarşı çıxış edən bütün oppotunist cərəyanlardan məhz trotskizm daha təhlükəli idi.

Birincisi, onun opportunizmi gizli və maskalanmış idi, “sol” ifadəsi isə xırda burjua “inqilabçılığı” əhval-ruhiyyəsinin təsiri altına düşmüş xadimləri cəlb etmək bacarığında idi.

İkincisi, trotskizm uzun müddət təkcə rusiya menşevizminin növ müxtəlifliyi kimi deyil, həm də daha çox kautskiançılıqla sıx bağlanaraq beynəlxalq oppotunuzmin növ müxtəlifliyi kimi mövcud oldu. Bu ona qərb burjua dairələrində dəstəyi olan Qərbi Avropanın sosial-demokrat partiyasının mərkəzi xadimləri simasında xarici himayədarların köməyinə arxalanmaq imkanı verirdi.

Üçüncüsü, trotskizm məntiqli antileninizm və antibolşevizm ilə seçilirdi ki, bu da bolşeviklərin siyasətindən narazı olan və onun dəyişməsini arzulayan insanların diqqətini cəlb edirdi.

Bolşevik partiyasının trotskizmə qarşı mübarizəsinin Oktyabr inqilabından sonrakı dövrdə əsas mərhələləri

1917-ci il – partiya Trotskinin silahlı üsyanın müddətini uzatmaq və onu Sovetlərin qurultayı ilə əvəz etmək cəhdlərini aradan qaldırdı.

1918-ci il – V.İ.Leninin ölkənin imperializm müharibəsindən inqilabi çıxışının əksinə olan N.İ.Buxarinin başçılığı ilə “sol” kommunistlər fraksiyası ilə mübarizəsi. Bu “ultra-inqilabçılar” fraksiyasının mütəffiqi və ilhamvericisi Trotski idi.

1919-cu il – Partiyanın VIII  qurultayı hərbi quruculuqda Trotski tərəfindən tətbiq edilən metodları pislədi.

1920-ci il – RKP-nin IX qurultayı Trotskinin əməyin ümumi hərbiləşdirilməsi, ölkədə “kazarma kommunizminin” tətbiq edilməsi təklifini rədd etdi.

1920-1921-ci illər – ümumpartiya müzakirələri zamanı həmkarlar ittifaqları barəsində vətəndaş müharibəsinin başa çatması şəraitində kütləvi zəhmətkeşlər təşkilatlarının demokratikləşdirilməsi siyasətinə, V.İ.Lenin tərəfindən irəli sürülmüş və əsaslandırılmış kommunist partiyasının proletariat diktaturası sistemində və sosializm quruculuğunda rəhbər rolu haqda tezisə qarşı Trotskinin, onun mütəffiqi Buxarinin, digər oppotunistlərin hücumları dəf edildi. Trotskinin aktiv olaraq qarşı çıxdığı partiyanın ideoloji birliyi saxlanıldı.

1922-1923-cü illər – partiya trotskiçilərin ayrı-ayrı yerli partiya təşkilatlarında fraksiyaçı çıxışlarını pisləyir, Trotskinin və onun mütəffiqlərinin bir sıra siyasi və nəzəri məsələlərdə qaydalarını rədd edir.

1923-cü il – RKP MK XII qurultay ərəfəsində Trotskinin kənd təsərrüfatı üzərində “sənaye diktaturasının” qurulmasına yönəlmiş təklifini pislədi, hansı ki, işçi siniflə kəndlilərin ittifaqının dağılmasına gətirib-çıxara bilərdi.

1923-1924-cü illər – Trotski tərəfindən başladılmış yeni ümmumpartiya müzakirəsi beynəlxalq, iqtisadi siyasət və partiya quruculuğu məsələləri üzrə trotskiçi mövqeyin məğlubiyyəti ilə yekunlaşdı. Avropa inqilabının Qızıl Ordunun Polşaya və Almaniyaya hərbi müdaxiləsi vasitəsilə “hərəkətə gətirilməsi”, kəndçiliyin sosializm sənayesinin “müstəmləkəsinə” çevrilməsi, partiya apparatının “çırpılıb təmizlənməsi”- guya termidorçu məsləkdən dönmə yolunda dayanan lenin qvardiyası nümayəndələrinin işçilər və tələbələr arasında bolşevizm ənənələri ilə zəif tanış olan daha gənc kommunistlərlə əvəz edilməsi haqda trotskiçi təkliflər rədd edildi.

1924-cü il – Trotskinin “Oktyabr dərsləri” adlı antileninçi məqaləsinin səbəb olduğu müzakirənin gedişi zamanı partiya trotskizmin ideoloji-nəzəri platformasını, partiya və Böyük Oktyabr sosialist inqilabı tarixinin trotskiçi saxtalaşdırmasını ifşa etdi.

1925-ci il – Bolşeviklərin Ümumittifaq Kommunist Partiyasının XIV qurultayı trotskizmə oxşar mövqedən çıxış edən “yeni opozisiyanı” pislədi.

1926-1927-ci illər – partiyanın trotskiçi-zinovyevçi opozisiya blokuna qarşı sərt mübarizəsi.

1927-ci il - Bolşeviklərin Ümumittifaq Kommunist Partiyasının XV qurultayı blok liderlərini partiyadan çıxardı və partiyaya aid olmaqlarını partiya sıralarında dayanmaqları ilə bir araya sığmadığını qəbul etdi.

1928-1929-cu illər – antisovet mübarizəsi yolunu seçmiş gizli trotskizm qruplarının birdəfəlik ləğvi. Trotski ölkə xaricinə mühacir edilmişdi və 1932-ci ildə sovet vətəndaşlığından çıxarılmışdı.

Trotskiçi oppozisiyanın ideyalarının mahiyyəti nədədir?

1.     Oktyabr inqilabının və onun doğurduğu proletar diktaturasının məntiqi-sosialist xarakteri inkar edilirdi.

2.     SSRİ daxilində sosializmin qələbəsi üçün lazımi şəraitin olmaması söylənilirdi, bununla əlaqədar olaraq inqilabın iqtisadi cəhətdən daha inkişaf etmiş ölkələrə “eksportu” haqda avanturist istiqamət səsləndirilirdi. Digər ölkələrdə inqilabi hərəkatlara dəstək olmaq üçün öz ölkəsində maksimum mümkün olanı həyata keçirmək haqda Lenin siyasətini trotskiçilər böhtancasına milli-məhdudlaşdırılmış kimi təsvir edirdilər. Lenin partiyasının guya Rusiya mütləqiyyətini xarici siyasi kursunun davamı olan milli-konservativ kursu haqda iftira da məhz trotskiçilərə məxsusdur. Bu yalan hələ də bütün antikommunistlər tərəfindən geniş istifadə olunur.

3.     Iqtisadiyyatda kapitalizm elementlərinin rolu və təsiri, xırda burjuaziya təhlükəsi və dünya kapitalizminin SSRİ-yə təsir dərəcəsi istənilən vasitə ilə artdı. Müasir trotskiçilər həmçinin iddia edirlər ki, dünya proletar inqilabı qalib gəlmədən dünyanını heç bir yerində əsl sosialist iqtisadiyyat yaradıla bilməz.

4.     Dünya inqilabının “qələbəsinə” kimi kapitalizm quruluşunun bərqərar olduğu dövrdə burjuaziyanın tətbiq etdiyi metodlara uyğun metodlardan istifadə edilməsi təklif edilirdi. Bununla əlaqədar olaraq partiyann sənayeləşmə, kənd təsərrüfatının kollektivləşdirilməsi, mədəni inqilab, işçi sinfin və kəndlilərin ittifaqının möhkəmləndirilməsi, sovet xalqlarının dostluğu ilə bağlı məqsədləri rədd edilirdi və ya təhrif edilirdi. Zorakılıq sosializm quruculuğunun əsas metodu elan olunurdu, amma istismarçılara qarşı yox, işçilərə, xüsusilə kəndlilərə qarşı zorakılıq.

Burjuaziya propaqandası sovet quruluşunun demokratikləşdirilməsi təşəbbüsünü trotskiçilərin ayağına yazır. Müasir trotskiçilər eyni nəzər nöqtəsini öz sələflərinin hərəkətlərində də müdafiə edirlər. Həqiqətdə isə trotskizm oppozisiyası SSRİ-də demokratikləşdirməni partiyanı və sovet dövlətini idarə etməkdə işçilərə daha geniş hüquqların verilməsi mənasında müdafiə etmirdi, əməyin hərbiləşdirilməsi, “qaykaların bərkidilməsi”, dövlət və partiya apparatının fəaliyyətinə nəzarətdə sovet xalqının iştirakının məhdudlaşdırılması və s.mənada müdafiə edirdi. Belə siyasətin nə ilə nəticələndiyini Stalinin ölümündən sonra Sov.İtKP-a rəhbərlik edən qatı trotskizm tərəfdarı N.S.Xruşovun idarəçiliyi aydın göstərdi.Sovet İttifaqının iqtisadiyyatında və siyasətində həmin “sağ dönüş”, hansı ki, qanuna uyğun olaraq SSRİ-də qorbaçovun yenidənqurması zamanı kapitalizmin tam qələbəsi ilə yekunlaşdı, məhz onun dövründə başladı.

1. Beynəlxalq siyasət sahəsində trotskiçilər partiyanı təriqətçilik və fırıldaq yoluna itələyirdilər. Onlar kapitalizmin müharibədən sonrakı stabilliyi faktını inkar edirdilər; digər ölkələrdə təcili inqilablara səsləyirdilər; vahid cəbhə taktikasını guya reformist taktika kimi lağa qoyurdular; burjua hərəkatları kimi milli-azadlıq hərəkatlarının müdafiəsinə və artan hərbi və faşizm təhlükələri ilə mübarizədə bütün demokratik qüvvələrin birliyinə qarşı çıxırdılar.

2. Trotskiçilər Leninin partiya haqqında nəzəriyyələrinin üstünə xüsusi qəzəblə düşürdülər. Onlar partiya apparatını nüfuzdan salmaq, partiyada nizam-intizamı zəiflətmək,onun birliyini dağıtmaq, fraksiyaların və qruplaşmaların azadlığına nail olmaq istəyirdilər. Onların ölkənin ən çətın vaxtlarında partiyada yaratdıqları sonsuz müzakirələr partiya qüvvələrini mühüm dövlət məsələlərinin həllindən yayındırırdı, partiya sıralarında nizamsızlıq və sarsılmalar yaratmaqla sıravi partiyaçılar çaşdırırdı.

Partiyada Trotskinin tərəfdarları çox idi?

Brest sülhü uğrunda mübarizə dövründə trotskiçilərin və “sol” kommunistlərin xəttini partiyanın təxminən 1/4- 1/3 hissəsi dəstəkləyirdi. Həmkarlar ittifaqları haqqında müzakirələrdə trotskiçilər və digər opportunistlər öz platformalarına kommunistlərin 20%-ni tərəfdar tutmağa nail oldular. 1923-cü ildə partiya üzvlərinin təxminən 11%-i trotskiçilərə səs verdilər.XV qurultay ərəfəsindəki müzakirələrdə - 0,5%-dən az. XV qurultayın qərarlarına uyğun olaraq müxalifətçi fəaliyyətinə görə kommunistlərin 0,3%-i partiyadan çıxarıldı, onlardan çoxu sonradan öz səhvlərini qəbul etdilər və yenidən partiyaya bərpa olundular.

Trotski əhalinin hansı təbəqələrinə arxalanırdı?

Trotskiçilər kommunistlər arasında deyil, partiyasızlar arasında, hər şeydən əvvəl bürokratlaşmış işçi nümayəndələri, şəhərin xırda burjuaziyası, burjua ziyalıları, tələbələrin qeyri-proletar hissəsi, həmçinin aşağı şəhər və kənd təbəqələrinin sinifsizləşmiş elementləri arasında dayaq axtarırdılar və tapırdılar.

İşçi sinif və zəhmətkeş kəndlilər, bir qayda olaraq, sözsüz trotskizmi pisləyərək bolşevik-leninçilərin xəttini dəstəkləyirdilər.

Troskiçilər qardaş kompartiyalar tərəfindən də sərt tənqid edilirdilər. Onların bütün o vaxtkı görkəmli xadimləri Trotskini və onun tərəfdarlarını tənqid edirdilər.

30-cu illərdə Trotski ölkə xaricində olarkən, beynəlxalq kommunist və işçi hərəkatına nifaq salaraq öz kapitulyant baxışlarını aktiv təbliğ edir. Dünya burjuaziyasının xeyrinə SSRİ-nin birinci beşillik planını, sənayeləşmə siyasətini və kənd təsrrüfatının kollektivləşdirilməsini pisləyərək SSRİ-nin tənqidi ilə çıxış edir. Öz tərəfdarları ilə birlikdə imperialist işğalçılarla müharibədə SSRİ-nin məğlubiyyətinin qaçılmaz olduğunu söyləyərək, bununla da faktiki olaraq faşizmlə birləşərək dünyada geniş antifaşist cəbhəsinin yaradılmasına qarşı aktiv mübarizə aparırdı.

İspaniyada vətəndaş müharibəsi zamanı trotskiçilər faşistləri hər vasitə ilə təmizə çıxarırdılar, respublikaçı hökumətin devrilməsinə çaılışırdılar, Xalq Cəbhəsi hökumətini devirmiş hərbi qiyamın təşkilində aktiv iştirak etmişdilər. Onlar Sovet İttifaqının respublikaçılara yoldaşlıq köməyini “Sovetlərin imperialist kimi Pireney yarımadasında möhkəmlənməyə can atması” kimi təqdim edirdilər. İnqilabın məğlubiyyətindən sonra ispaniyalı respublikaçılar haqlı olaraq, faşizmin köməkçisi hesab etdikləri Trotskidən qisas almağa and içmişdilər. Onlardan biri Trotskini 1940-cı ildə Mexiko yaxınlığında öldürdü.

İkinci Dünya müharibəsi illərində, trotskiçilər antihitler koalisiyasına, Müqavimət hərəkatına qarşı çıxırdılar, Almaniya ərazisinin mütəffiq qoşunları tərəfindən bombarduman edilməsini pisləyirdilər. Onlar müharibəni hər iki tərəf üçün imperialist müharibə hesab edərək Sovet İttifaqını imperialist İngiltərə,Fransa və ABŞ-ı “dəstəkləmək” mövqeyinə keçməkdə ittiham edirdilər.

Əsas faşist hərbi cinayətkarlar üzərində Nyurnberq prosesi zamanı onlar Qerinqi,Ribbentropu və digərlərini azad etməyi və müttəhimlər skamyasında antihitler koalisiyası ölkələrinin rəhbərlərinin guya ikinci dünya müharibəsinin əsas səbəbkarları kimi əyləşdirilmələrini tələb edirdilər.

Bugün liberallardan-qatı antisovetçilərdən eşitdiklərimizi olduqca xatırladır, düz deyil? Bu heç də təəccüblü deyil. Dünya imperializmi öz məqsədləri üçün çoxdan solçu ideya və şüarlardan istifadə edir. Bu ideya və şüarlar onun üçün heç bir təhlükə daşımır, amma dünya inqilab hərəkatına ciddi zərər vurur. Burjuaziya zəhmətkeşlərə SSRİ-nin məhvini misal göstərməklə və sosializm ölkələrinin sosializmdən kapitalizmə keçməsinin qaçılmaz olduğunu sübut etməklə sosializm inqilabı uğrunda mübarizənin tamamilə perspektivsiz olmasını  göstərmək üçün trotskiçilərin antikommunist və antisovet şablonlarını çox götürüb istifadə edir.

Trotskiçilər imperialistləri təkcə “arqumentlərlə”təmin etmirdilər və etmirlər,həm də burjua təbliğatı üçün kadrlarla təmin edirlər. Hələ keçən əsrin 40-50-ci illərdə burjua “sovetoloqları” arasında trotskizmin tanınmış ideoloqları S.Xuk,C.Kennon, İ.Doyçer və başqaları xüsusi yer tuturdular. Və trotskizmin və imperialistlərin belə həmrəyliyi qanunauyğundur, axı onların sinfi mahiyyəti eynidir. Trotskizmin dayağı - əhalinin xırda burjua təbəqəsidir,hansılar ki,cəmiyyətdə müəyyən müddətlik tutduqları yerdən və siyasi kallıqlarının gücündən nəinki solçu mövqedən immunitetə malik deyillər, həm də sanki ona meyl edirlər. Xırda burjuaziya öz sosial təbiətinə uyğun olaraq təmkinlik, təşkilatçılıq, nizamlıq, dözümlülük bacarığı göstərə bilmir və o saat vəziyyətdən uzaq yollarla, “dəli” inqilabçılıqla çıxış axtarır. “... Siz – öz obyektiv rolunuza görə imperializm provakasiyasının alətisiz. Sizin subyektiv “psixologiyanız” isə hirslənmiş xırda burjua psixologiyasıdır...” (8), - Lenin trotskiçi ideologiyasının sinfi köklərini aydın və dəqiq göstərərək onlara yazırdı.

1924-cü ilin yanvar ayında baş tutmuş RKP-nin XIII  konfransında qeyd olunurdu ki, trotskizm “ təkcə bolşevizmin təftiş edilməsi cəhdi, təkcə leninizmdən birbaşa kənarlaşmaq deyil, həm də aydın ifadə olunan xırda burjua meylliyidir. Heç bir şübhə yoxdur ki, bu müxalifət xırda burjuaziyanın proletar partiyasının mövqeyinə və onun siyasətinə təzyiqini obyektiv ifadə edir.” (9)

Elə həmin zaman trotskizmin digər başlıca xüsusiyyəti də ifşa edildi – öz tezislərinin və məqsədlərinin sağ müxalifətçi məzmununu solçu frazeologiya ilə maskalamaq. “... Hiyləgərlik edir, fırıldaq işlədir, özünü sol kimi göstərir,sağlara kömək edir, hələlik icazə veririk...” (10) – Lenin Trotskinin söz ekvilibristikasının mahiyyətini belə qiymətləndirirdi. O dəfələrlə qeyd edib ki, sağ və “sol” müxalifət arasında birbaşa əlaqə var. “Sol” təmayül işçi hərəkatında sosial-demokratiyanın uğursuzluğuna reaksiya kimi meydana çıxırdı, və əksinə, solçu sıçrayışlar  həmişə sağ müxalifətçi baxışlar və sosial-reformist əhval-ruhiyyə bəsləyiblər. “Sağ” və “sol” təmayüllər bir-birini doğurur. Bu bir medalın iki üzü kimidir. Üzdəki ziddiyyət arxasında hər iki cərəyanın dərin ümumiliyi gizlənir. Antikommunizm, antisovetizm və antipartiyaçılıq – müxalifətin hər iki növ müxtəlifliyinin ideologiyasının  və siyasətinin özəyi budur.

“Ultrasolçuluğa” gənc qruplar - tələbələr və təhsil alan gənclər xüsusi yüksək həssaslıq nümayiş etdirir. Müasir kapitalizmin ədalətsizliklərinə sərt reaksiya göstərərək, onlar çox vaxt anlamırlar ki, ədalətsizliyə yalnız işçi siniflə birgə fəaliyyət yolu  ilə son qoymaq olar və dünya imperializmi kimi belə təcrübəli, mahir və qəddar rəqiblə mübarizə bilik, həmrəylik və yüksək təşkilatlanma tələb edir.

Trotskiçilər özlərinin müasir inqilab hərəkatında avanqard rolları haqda fikirləri siyasi düşüncəsi tam inkişaf etməmiş tələbəçilik təbəqələrinə yeritməklə, məhz tələbə gənclərlə daha aktiv işləyirlər. Onlar öz mövqelərini guya işçi sinfin dəyişməsi, onun mənəvi cılızlaşması və ,uyğun olaraq, müasir kapitalizm şəraitində müstəqil mübarizə aparmaq bacarıqsızlığı ilə sübut edirlər. Bununla da işçi sinfin bəzi təbəqələrində olan mənfi hallar trotskiçilər tərəfindən qabardılır, müsbət hallar haqda isə susurlar və ya inkar edirlər.

Bu şəkildə tələbə gəncliyi işçi sinfə qarşı yönəltməklə trotskiçilər geniş antikapitalist cəbhəsinin yaranmasına mane olurlar, irtica qüvvələrinin yalnız sosializm uğrunda mübarizədə başda əhalinin digər istismar olunan təbəqələrinin – kəndlilər,tələbələr, ziyalılar və digərləri - dəstəyi ilə işçi sinif getdiyi halda geri çəkildiklərin aydın sübut edən dünya inqilabı təcrübəsini inkar edirlər.

Trotskizmin üçün xarakterik elementlər siyasi prinsipsizlik, boş, “solçu” sözbazlıq,eklektisizm, bir tərəfdən o biri tərəfə məfkurəvi sıçrayışlar, məsuliyyətsiz avantürizmdir. Təxminən yüzillik mövcudluğu ərzində trotskizm az da olsa ardıcıl və düzgün ideologiya yetişdirməyi bacarmadı. Onun əsasını təşkil edən tezislər tez-tez biri digərinə zidd olan, orda-burdan götürülmüş utopik və yalançı ideyalardan parçalardır.

Əgər istənilən trotskist üçün olduqca xarakterik bir xüsusiyyət - antistalinizm, hansı ki, buna görə keçmiş SSRİ respublikalarında onu dərhal müəyyən etmək olar, haqda qeyd etməsək, trotskizm haqda söhbət natamam olar. Bu məsələdə trotskiçilər dünya burjuaziyasının qabağına hətta doxsan doqquzluq da çıxararlar. Trotskiçilər İ.V.Stalinin adı ilə bağlı olan hər şeyə - onun özünə,siyasətinə nifrət edirlər, Stalin və ya onun dövrü haqda yaxşı danışanlar isə onlar üçün 1 nömrəli düşmənə çevrilir.

İ.V.Stalinin özünə  trotskiçilər burjua təbliğatçılarından və ideoloqlarından daha çox qara yaxırlar. SSRİ-də mövcud olmuş bütün mənfi hallar onun adına yazılır, onu sovet ölkəsində  20-50-ci illərdə yaşanmış bütün pisliklərin və bədbəxtliklərin səbəbkarı kimi göstərirlər. Stalin dövrünün SSRİ-nin aşkar tarixi uğurlarını inkar etmək mümkünsüz olduğu halda, trotskiçilər tez-tez öz inadkarlıqlarında axmaqlıq səviyyəsinə çataraq onun liderinin hər hansı xidmətlərini qəbul etməkdən imtina edirlər.

Özlərini həqiqi marksist-leninçi kimi təqdim edən trotskiçilər hakimiyyəti zamanı sovet sosializminin məhv edildiyi Qorbaçov haqda pis heç nə söyləməzlər, amma kimin rəhbərliyi altında ki, Sovet İttifaqının dünyada ən böyük derjavaya çevrilərək bütün insan fəaliyyəti sahələrində nəzərə çarpan nailiyyətlər əldə etmişdi, həmin şəxs onlarda vəhşi qəzəb tutması  yaradır.Bundan sonra trotskiçiləri kommunist,marksist,leninçi və ümumiyyətlə - həqiqi sosializm mübarizləri hesab etmək olarmı? Əlbəttə, yox!

Trotskiçilər –dünya inqilab hərəkatında məqsədləri inqilabi hərəkatı daxildən pozmaqla onu neytrallaşdırmaq, onun birləşməsinə,təşkilatlanmasına mane olmaq olan, bütün insanlığı istismardan və zülmdən birdəfəlik azad etmək üçün zəhmətkeşlərin bütün qüvvələrini bir yumruqda toplamağa imkan verməyən burjuaziyanın seçmə dəstələridir.

Trotskiçilər Stalinə  və onun siyasətinə niyə nifrət edirlər? Çünki, stalin siyasəti özünün ən  aydın ifadəsində  burjuaziyanın yaşaya bilməyəcəyi proletariatın diktaturasıdır! Trotskiçilər kimi burjuaziya əlbirlərinə onun yanında yer yoxdur!

Sosializm və kommunizm yolunda həqiqi mübariz Stalinə və onun siyasətinə nifrət edə bilməz, çünki bu məhz kommunizmə aparan yolun keçdiyi siyasətdir. İstənilən həqiqi kommunist bunu başa düşür. Başa düşmək istəməyən isə təyinatına görə kommunist deyil.

Trotskizm vaxtilə darmadağın edilmişdi. Bu V.İ.Leninin, İ.V.Stalinin, bolşeviklər partiyasının və Kominternin kommunist partiyalarının böyük xidməti idi. İndi, SSRİ-nin və sosializm ölkələrinin məhvindən sonra, başqa formalarda və başqa variantlarda yenidən meydana gəlmək üçün  trotskizm yenidən başını qaldırıb, amma onun mahiyyəti dəyişməz olaraq qalır və onun məqsədləri yenə eynidir – dünya inqilab hərəkatını dağıtmaq, onu tərksilah etmək, sosializm uğrunda yeganə doğru yoldan döndərmək. Ona görə də hər bir kommunistin və kommunist və ya işçi partiyasının vəzifəsi mövcud cəmiyyətin inqilabi dəyişməsinə can atan zəhmətkeşlər  və zülmə məruz qalanlar qarşısında trotskizmin alçaq provakator mahiyyətini ifşa etməklə trotskizmlə barışmaz mübarizə aparmaqdır.

L.Sokolskiy

Tərcümə Azərbaycan Ekososialistlərinə məxsusdur

1991-ci ilin 20 avqust tarixində Liviya başçısı Müammar Qəddafi Q.İ.Yanayevə teleqram göndərir:

“SSRİ-də fövqəladə vəziyyət üzrə dövlət komitəsinin sədri, prezident Qennadiy Yanayevə.

Sizi cəsur tarixi hərəkətinizə görə təbrik etməyimizə sevinirik. Ümid edirik ki, bu hərəkət SSRİ-ni  təkcə SSRİ-yə qarşı deyil, həm də bütün dünya ölkələrinə qarşı yönəlmiş geniaşmiqyaslı imperialist əlbirliyi nəticəsində düçar olduğu ölümcül böhrandan xilas edəcək. Biz Sizin hərəkətinizi bütün qətiyyətliyi ilə dəstəkləyirik, çünki, birləşmiş Sovet İttifaqı, ikinci dünyəvi güc kimi, bugün dünyada fəaliyyət göstərən bir barbar qüvvə nəticəsində hər yerdə təhlükəylə qarşılaşan dünyəvi sülh naminə həyati vacibdir. Azadlığa, sülhə və inkişafa düşmən olan qüvvələri yalnız güclə saxlamaq mümkündür, çünki, onlar əxlaqi və mənəvi dəyərlər tanımırlar. SSRİ müstəmləkəçiliyə və imperializmə münasibətdə tarixi müqavimət faktorudur. Sizin yerinə yetirdiyiniz böyük işi öz iradələrinin əksinə olaraq zorakılığa və imperializmin pis niyyətləri nəticəsində ayrılığa məruz qalan bütün “üçüncü dünya” ölkələri dəstəkləyir. Bu əməl SSRİ-nin dünyadakı prestijinin, sovet vətəndaşının imperialistlərin çirkin pəncələri ilə tapdalamaq istədikləri ləyaqətinin yüksəlməsi, həmçinin SSRİ xalqları və ərazisi üçün vacib olan birliyin bərpa edilməsi üçün çox mühümdür. Biz Liviya Ərəb Sosialist Xalq Camaxiriyasının SSRİ ilə möhkəm tarixi dostluğa, hansı ki, biz ondan heç bir şəraitdə əl çəkməmişik, sədaqətini təsdiq edirik.  Liviya sülhün, sosializmin və bütün xalqların və prinsiplərinin – tərəddüdlü, zəif və tamahkar prinsiplərdən fərqli olaraq, azadlığının təmin olunmasına tərəfdardır. Biz Sizi dəstəklədiyimizi təsdiq edirik və Sizinlə yanaşı dayanırıq. Azadlıq, sosializm və sülh uğrunda inqilabi mübarizəyə eşq olsun!”.

ƏMƏK MİQRANTLARI: MİFLƏR VƏ REALLIQ

Əmək miqrasiyası  kapitalizmin və müasir “qloballaşmanın” (daha dəqiq, imperializmin) qanunudur. Kapitalist üçün ucuz əcnəbi iş qüvvəsi cəlb etmək sərfəlidir. Bununla o, iki deyil, eyni bir vaxtda üç dovşan vurur - əmək haqqında qənaət edir, “yerli” işçilərin qiymətini öldürür, yerli işçilərdə “gəlmələrə” qarşı yönəldir, sanki, bütün bəlalar onların üzündən baş verir.

1991-ci il əksinqilabından və SSRİ-nin dağılmasından sonra əmək miqrasiyası bizim həyatımıza soxulmağa başladı. Əvvəlcə Rusiyanın və keçmiş İttifaqın digər respublikalarının vətəndaşları müxtəlif peşələr üzrə - alimlikdən tutmuş bordel personalına kimi, qasterbayderlər kimi Qərbə axın etməyə başladılar. Sonra Rusiyanın özünə SSRİ-nin dağılmasından sonra yaşayışın daha pis olduğu Orta Asiyadan leqal və qeyri-leqal miqrant axını tökülüşüb gəlməyə başladı.

Belə vəziyyətin səbəbi kapitalizmin qeyri-bərabər inkişaf qanunudur. Sahibkara gəlirdən başqa heç nə maraqlı deyil, həmçinin də istehsalın sosial tərkibi – iş yerləri və orta əmək haqqı. Kapital həmişə sonsuz və mənasız çoxalmaya can atır, buna görə də bazar şəraitində müxtəlif regionları bərabər inkişaf etdirmək mümkünsüzdür. Sahibkar üçün ölkəni “banan respublikasına” çevirmək daha asandır, nəinki istehsalı,təhsili, mədəniyyəti kompleks şəkildə inkişaf etdirmək. Müasir kapitalist siyasətini SSRİ kommunistlərinin siyasətindən fərqləndirən də məhz budur. İttifaq respublikalarında planlı sosializm iqtisadiyyatına (xüsusi mülkiyyət olmadan) əsasən regionları inkişaf etdirirdilər. İndi isə cənablar sadəcə təbii ehtiyatları ( Qazaxstan, Azərbaycan, Türkmənistan və b.) sorurlar və kənardan yarı qul iş qüvvəsi gətirirlər. Özü də sahibkarların hansı millətdən olması (yerli, rus, amerikalı) fərq etmir.

SSRİ-də sosializm zamanı hər respublikda zəhmətkeşlər üçün iş və özünü reallaşdırmaq imkanı vardı, və bir qayda olaraq, harasa getmək lazım deyildi. Bundan əlavə, SSRİ-də əcnəbilər üçün əmək haqqında diskriminasiya yox idi, heç kim tacikə rusdan aşağı ödəyə bilməzdi, çünki, bu qanunla qadağan olunmuşdu və istehsalın məqsədi kapitalistin gəlir qazanması yox, cəmiyyətin tələbatını təmin etmək idi. Ona görə də, SSRİ-də müasir əmək miqrasiyasının iqtisadi əsası yox idi.

Əlbəttə, bu o demək deyil ki, o zaman Rusiyada digər respublikalardan gələn yox idi. Belə insanlar çox idi, amma onlar qastarbayter deyildilər. İndi vəziyyət başqadır. Və yuxarıda qeyd edildiyi kimi, kapitalistlər işçiləri və ümumiyyətlə müxtəlif millətdən olan işçiləri dalaşdırmağa çalışırlar. Bu da  yerli işçilərin müəyyən hissəsində çağırışa cavab tapır. Ona görə bəzi “anti-qastarbayter” miflərini nəzərdən keçirək.

Birinci mif. “Qastarbayterlər – aşağı əmək haqqına işləyən və yerli işçilərin əmək haqqlarını aşağı salan ştreykbrexerlərdir”. Əslində “ştreykbrexer” – tətillər zamanı üsyan edənlərin əvəzinə işləməyə razı olan işçidir. Ştreykbrexer anlayışını aşağı əmək haqqına işləməyə razı olan istənilən işçi kimi geniş izah etsək, o zaman bura təkcə qastarbayterlər deyil, zəhmətkeşlərin böyük hissəsini – qadınları, şəhərlərdə işləyən kənd sakinlərini, təqaüd əlavə olaraq qəpiyə işləyən qocaları da aid etmək olar. Onda belə çıxır ki, bütün bu insanlar digər işçilərin düşmənidir?

Ikinci mif. “Qastarbayterlər qazanılmış pulları ölkədən çıxarırlar və yerli iqtisadiyyatı dağıdırlar”. Məlum olduğu kimi, işçi dəyəri təkrar istehsal olunmuş məhsulda təcəssüm olunan  əməyi ilə yaradır. Həmin təkrar istehsal olunmuş, işçinin əməyi ilə əlavə edilmiş dəyər iki yerə bölünür – işçinin aldığı əmək haqqına və kapitalistə çatan gəlirə. Yəni, işçinin əmək haqqı təyinatına görə onun əməyinin yaratdığı dəyərdən aşağıdır. Bu istənilən işçi üçün doğrudur, amma məlumdur ki, qastarbayterlərin maaşı digərlərindən daha aşağıdır. Onlar yaratdıqlarının çox az hissəsini əldə edirlər.Bu ölkə oliqarxlarının və məmurlarının ölkədən çıxardıqlarından olduqca azdır. Kapitalizmin bazar iqtisadiyyatı çoxdan milli çərçivələri çıxıb və sadəcə iki böyük düşərgə var – burjuaziya və proletariat.

Üçüncü mif. “Əgər qeyri-leqalları və ümumiyyətlə bütün qastarbayterləri qovsaq yeli işçilər üçün yaxşı olacaq”. Əmək miqrasiyası kapitalizm üçün təbiidir. Burjuaziyanın hakim sinfi bunda bilavasitə maraqlıdır, xüsusilə qeyri-leqal əmək miqrasiyasında (qeyri-leqallar daha hüquqsuzdurlar və buna görə də onları intensiv istismar etmək, sonra isə aldatmaq olar). Ona görə də kapitalizmdə qastarbayterlərin cəlb edilməsinə qarşı mübarizə aparmaq mənasızdır. Millətçilər işçilər arasında milli nifrət oyatmağa çalışırlar, bu işçiləri aldatmaq üçün düşünülmüş  siyasətdir.

Tərcümə Azərbaycan Ekososialistləri

Hitler üçün lend-liz

İkinci dünya müharibəsinin ənənəvi tarixşünaslığı ABŞ-ın öz böyük gücünü və resurslarını düşmənlə mübarizəyə sərf edərək Almaniya və onun mütəffiqləri ilə qəhrəmancasına vuruşmasını təsvir edir. Amma hər şey tamamilə fərqli idi: amerika varlıları və onların ABŞ hökumətindəki sədaqətli dostları uzun müddət özlərinin müharibədən əvvəlki sədaqətli mütəffiqini – Hitleri unuda bilmirdilər.

Amerika əsgərləri Siciliyada və Normandiya sahillərində qəhrəmancasına həlak olduqları zaman, ABŞ-dan nasistlərin əlinə axınlarla yanacaq axıdılırdı, texniki hissələr və ən yeni texnologiyalar gəlirdi.

1931-ci ildə “Detroyt Nyuz”-dan amerikalı jurnalist Annetta Enton Almaniyanın yeni lideri Adolf Hitlerdən müsahibə alırdı. Müxbir baş nasistin iş stolunun altında əsas Amerika avtomobil iş adamı Henri Fordun portretini görür. Annettanın təəccübünə cavab olaraq, Hitler səmimi şəkildə söyləyir: “ Mən Henri Fordu ilhamvericim hesab edirəm”.

Ford fürerin kumirləri arasında təsadüfi  deyildi. Məhz Fordun, həmçinin ABŞ-ın bəzi varlılarının, sayəsində Almaniyanın hərbi potensialının gizli yüksəlişi baş verdi. Müharibə ərəfəsi illərində reyxin iqtisadiyyatı sürətlə artdı.

Yəqin ki,ata Henri Fordu amerika iqtisadiyyatının ən tipik nümayəndəsi və eyni zamanda da Hitlerin böyük dostu adlandırmaq olar. Amerika bazarının əsas başçılarından olan Henri Ford Milli Sosialist Alman Fəhlə partiyasına ciddi maliyyə dəstəyi göstərirdi. Minnətdarlıq əlaməti olaraq fürer nəinki onun portretini öz Münhendəki rezidensiyasında asmışdı, həm də “Məbim mübarizəm” əsərində  Ford haqda heyranlıqla yazmışdı. Əvəzində Ford hər il “öz alman dostunu” ad günü münasibətilə təbrik edirdi,  ona 50 000  reyx markası dəyərində  “hədiyyə” verirdi.

Hələ müharibənin  başlamasına qədər hitlerçilər  fordun Almaniya, Belçika və Fransa filiallarından 65 min yük maşını almışdılar. Bundan başqa, Fordu İsveçrədəki filialı minlərlə alman yük maşınlarını təmir etmişdi. Alman avtonəqliyyatlarını digər Amerika avtoqiqantı olan General Motors-un da İsveçrə filialı da təmir etmişdi, hansı ki, bütün müharibə ərzində uğurla əməkdaşlıq  və xeyli dividend əldə edərək alman avtokonserni “Opel”in ən böyük sərmayəçisi idi. Amma Fordun rəqibi yox idi!

Amerikalı hərb tarixçisi Henri Şneyderin sözlərinə görə, Ford alman sənayesi üçün həyati əhəmiyyətli olan kauçukun alınmasında almanlara kömək edirdi. Bu azmış kimi, İkinci Dünya müharibəsinin başlanmasına kimi ABŞ avto nəhənginin sahibi Hitleri hərbi texnika ilə təmin edirdi ki, buna görə də Fordun 75 illiyi şərəfinə fürer yubilyarı Üçüncü Reyxin əcnəbilər üçün ali mukafatı – “Alman Qartalının böyük xaçı” ilə mukafatlandırdı. Alman səfiri avto maqnatın sinəsindən svastikalı xaçı şəxsən asmaq üçün hətta Detroyta səfər belə etmişdi. Ford bu hədiyyəyə heyran olur. 30 iyul 1938-ci il yubiley günündə təşkil edilmiş böyük bayram naharında 1500-d ən çox ən varlı Detroyt sakinləri iştirak edirdi. Hətta İkinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə belə Ford nasistlərlə əməkdaşlığa son qoymadı. 1940-cı ildə Ford Almaniya ilə mübarizə aparan İngiltərə təyyarələri üçün mühərrik yığmaqdan imtina edir, həmin zamanda da Fransanın Puassi şəhərində onun yeni zavodu Hitler ordusu üçün vermaxtın silahlandırılmasına keçən avia-mühərriklər, yük və minik maşınları istehsal edir. “Ford” filialı 1941-ci ildən sonra da işğal olunmuş Fransada vermaxt üçün yük maşınları istehsal etməyə davam edirdi, onun Əlcəzairdəki digər filialı isə general Rommeli yük və zirehli maşınlarla təhciz edirdi. Hətta 1943-cü ildə Soveti İttifaqı hitlerçilərlə qanlı döyüşlər aparanda Fordun fransız filialları xüsusi olaraq Almaniyanın xeyrinə çalışırdı. “Beş tonluq” yük maşınları və minik “fordları” vermaxtın əsas ordu nəqliyyatı idi. Korporasiya üçün əsas olan gəlir məsələsi idi, onu istənilən yolla qazanmağa çalışırdı. Müharibənin sonunda mütəffiqlərin aviasiyası Puassidə yerləşən zavodu bombaladı, amma Fordun Kölndə yerləşən zavoduna toxunmadı, baxmayaraq ki, qədim şəhərin tamamilə dağıdılmışdı. Maraqlıdır ki, müharibədən sonra “Ford” şirkəti, onun əsas rəqibi “General Motors” kimi, vəkillən sayəsində ABŞ hökumətidən “onların düşmən ərazisində yerləşə mülkiyyətinə dəymiş zərərə görə” kompensasiya almağa müvəffəq oldu.. 

“Ford” alman hərbi maşınının yaradılmasında əli olan yeganə amerika şirkəti deyildi. İkinci Dünya müharibəsinin başlanmasına yaxın amerika korporasiyalarının öz alman filiallarında və nümayəndəliklərində yerləşən əmanətlərinin cəmi 800 milyon dollara təşkil edirdi. Ford şirkətinin kapitalı – 17,5 milyon, Standard Oil of New Jersey (bugün Exxon adı ilə fəaliyyət göstərir) – 120 milyon, General Motors – 35 milyon, ITT – 30 milyon.

Beləliklə, amerika şirkətləri reyxin aviasiyası üçün  minlərlə avia-mühərrik və , ən əsası, onların istehsalına lisenziya vermişdilər.Məsələn, Almaniyanın ən böyük nəqliyyat təyyarəsi olan “Yunkers-52”  -nin təhciz olunduğu BMW “Xornet” mühərriki Prat & Whitney amerika şirkətinin lisenziyası ilə istehsal olunurdu. Almaniyada Opel General Motors-a aid idi. Bu şirkətin zavodlarında reyxin zirehli texnikası hazırlanırdı, həmçinin Junkers-88 bombardumançılarının 50% güc aqreqatları. 1943-cü ildə General Motorsun alman filialı ilk reaktiv qırıcı təyyarə Messerschmitt-262 üçün mühərrik işləyib-hazırladı və istehsal etməyə başladı.

İBM şirkəti İkinci Dünya müharibəsi zamanı öz kapitalını 3 dəfə artırdı. Onun böyük hissəsi Hitlerlə əməkdaşlıq sayəsində əldə edilmişdi. Alman filialları vasitəsilə tədarük edilən hesablama maşınları nasistlərə qısa vaxt ərzində işğal edilmiş ölkələrdə əhalinin siyahıya alınmasına  və həbs edilməli olan insanların sayının müəyyənləşdirilməsinə imkan verdi. İBM öz hesab maşınları, texniki hissələr və xüsusi kağızlarla reyxin çox müəsissələrini, həmçinin də konslaqerləri təhciz edirdi.

Əlbəttə, ABŞ hökuməti sözdə amerika korporasiyalarının nasistlərlə əməkdaşlığına qarşı çıxırdı. Məsələn, müharibənin gedişi zamanı  belə əməkdaşlığa görə sərt cəza tədbirləri nəzərdə tutan  “Trading with the enemy act” qanunu qəbul edilmişdi. Amma işdə kapitalistlər tərəfindən bütün hakimiyyət eşelonlarına göndərilmiş  çoxsaylı lobbiçilər bununla istənilən maneələri aşmağa kömək edirdilər.

Düşmənlə iqtisadi əməkdaşlığa qarşı çıxanlar arasında olan amerikalı vəkil Ceyms Martin “Biznes Qardaşlığı” kitabında yazırdı: “Almaniyada bizə mane olan almanlar deyildi, amerikalı biznesmenlər idi. Bizə mane olanlar Birləşmiş Ştatlarda fəaliyyət göstərirdilər, amma açıq fəaliyyət göstərmirdilər. Bizə mane olan konqress tərəfindən təsdiq olunmuş hər hansı bir qanun, ABŞ prezidentinin əmri, prezidentin və ya hər hansı kabinet üzvünün siyasi kursun dəyişilməsi haqda qərarı deyildi. Qısası, formal olaraq bizə “hökumət” mane olmurdu. Amma bizə, aydın olduğu kimi, hökumətin hərəkət etdiyi vasitələri əlində saxlayan qüvvələr mane olurdu. Getdikcə böyüyən iqtisadi güc qarşısında hökumət tamamilə gücsüzdür, və əlbəttə ki, bu təzə xəbər deyil”.

Hətta Almaniya ABŞ-a müharibə elan etdikdən sonra belə bir sıra nəhəng amerika şirkətləri Ağ Evin verdiyi imkanlar sayəsində Hiterlə əməkdaşlığı davam etdirirdi.

Neft şirkəti  Standard Oil of New Jersey (Exxon) nasistləri benzinlə təmin edirdi, “neytral” İspaniya almanları formal olarq Madrid üçün nəzərdə tutulmuş  amerika  “qara qızılı” ilə təhciz edərək, demək olar ki, xüsusi olaraq vermaxt üçün işləyirdi. Hətta 1944-cü ilin ilk aylarında Almaniya İspaniyadan aylıq 48 min ton neft ixrac edirdi.

Digər strateji xammal – kauçuk ilə də eyni şey baş verirdi. Ştatlar öz ordusunu xammalla təhciz etmək qabiliyyətində olmayanda, xüsusilə sintetik kauçukla, Standard Oil Hitler Almaniyası ilə müqavilə bağlamışdı ki, bu müqaviləyə əsasən şirkət müntəzəm olaraq okeanın o tayına – Almaniyaya, İtaliyaya və Avstriyaya xammal, yanacaq və kauçuk tədarükünü həyata keçirməyi öhdəsinə götürürdü. Nəticədə amerika ordusu heç nəsiz qaldı – lazımi xammal tədarükü Rokfeller klanı tərəfindən 8 il qabağa yazılmışdı. ABŞ İkinci Dünya müharibəsinə qatılanda amerika hökuməti alman konsernlərindən alınmış kauçuk və digər lazımi xammalları satan tədarükçü ingilis kontoru ilə razılaşmağa məcbur oldu. Beləliklə, amerikalılar üçüncü şəxslər vasitəsilə elə öz xammallarını əldə edəndə Standard Oil həm bu, həm də digər tərəfdən yüksək gəlir əldə edirdi.

1942-ci ildə ABŞ-da kiçik skandal baş verdi: Standard Oil qəsdən ABŞ ordusu üçün metanol tədarükünü azaltdı. Metanol təbii qaz və sintetik kauçuk əsasında yağlayıcı maddələrin istehsalı üçün istifadə olunurdu. Nəhayət, 1943-cü ildə Rokfellerlər işğal edilmiş  Fransaya 25 min ton ammonium sulfat və 10 min ton pambıq satılmışdı, baxmayaraq ki, bu malların çatışmazlığı Birləşmiş Ştatlarda çox hiss olunurdu.

Bundan başqa, almanlara okeanın o tayından sintetik kauçuk, aviasiya və nəqliyyat sənayesi, tanklar  üçün texniki hissələr də gəlirdi. Müharibə ərzində Almaniyanın ABŞ-dan aldığı 1100 ton volfram xüsusən qiymətli idi. Məlumdur ki, volfram tank əlehinə snaryadların hazırlanmasında və elektrik sənayesində əsas vacib komponentdir.

Amerika korporasiyaları Reyxə hərbi layihələrlə də kömək edirdilər. Müharibənin qızğın vaxtı Morqan-lar tərəfindən nəzarət olunan ABŞ-ın “İnternational Telephone Telegraph” çoxmillətli telefon korporasiyası alman kolleqaları ilə əl-ələ İsveçrə ərazisində işləyirdilər. İTT-in sərmayəçilərindən biri Təhlükəsizlik Xidmətinin siyasi kəşfiyyat rəisi Valter Şellenberq  idi. İTT başçısı polkovnik Sostenes Ben müharibə zamanı idarə olunan aviabombaların təkmilləşdirilməsində nasistlərə köməklik edirdi. Belə bombaların köməkliyi ilə  almanlar barbar kimi Londonu dağıdırdılar, xeyli sayda gəmiləri batırırdılar və məhv edirdilər. Taleyin ironiyasından, belə gəmilərin içərisində amerikanın “Savanna” gəmisi də vardı.

Nyurnberq prosesi zamanı “ReyxsBank”ın rəhbəri  və iqtisadiyyat naziri Yalmar Şaxtı muhakimə edərkən, o Opel-in General Motors ilə əlaqələrini xatırlatdı və ittiham olunanlar kürsüsündə amerikan biznesinin kapitanlarının da əyləşdirilməsini təklif etdi. Təbii ki, təklif qəbul edilmədi.

Tərcümə Azərbaycan Ekososialistlərinə məxsusdur

Məşhur aktyorlar ABŞ siyasətinə qarşı

Kino sənəti yaranan gündən ABŞ hökumətinin akter-rejissor qrupunu görməyə gözü yox idi. Kinomatoqrafiya sahəsində İlk “xalq düşmənləri” siyahısını hələ 20-ci illərdə FKİ-nin ilk direktoru Edqar Quver hazırlamışdı. “Soyuq müharibənin” başlamasından sonra konqressmenlərdən biri Hollivudu “bolşeviklərin mənzil qərargahı” adlandırmışdı. Bu da qara siyahının formalaşmasına işarə idi. 1947-ci ildə Konqressin təkidi ilə on aktyor işdən azad edilmişdi, otuzdan çoxu əmək haqqlarının azaldılması ilə qurtulmuşdu. Sonralar bu siyahi artmağa davam etdi. Qovulan məşhur aktyorlar arasında Xemfri Boqart,Çarli Çaplin, Ketrin Xepbörn, Kirk Duqlas və bir çox başqaları vardı.
ABŞ hökumətinin apardığı siyasəti tənqid edənlər arasında kino aktyorları da az deyil. Məsələn, 2004-cü ildə Oskar mükafatının təqdimat mərasimində rejissor Maykl Mur birbaşa əsas tribunadan səslənmişdi: “Utanın, cənab Buş! Siz insanları yalançı bəhanələrlə müharibələrə yollayan yalançı prezidentsiz.” (Azərbaycanda isə musavatçılar Buşun portreti ilə dolaşırdılar, mitinqlərə çıxırdılar.)
2006-cı ildə aktyor Corc Kluni İraq və Əfqanıstandakı müharibə əlehinə etiraz edərək modjaxed saqqalı saxlamışdı.
Şon Penn Washington Post-a Buşu açıq tənqid edən qəzəbli məktublar göndərmişdi.
Rejissor Spayk Li əmindir ki, Meksika körfəzində British Petroleum platformasının dağılması ilə yaranmış qlobal ekoloji fəlakətin səbəbkarı Obamadır. Hollivudun əfsanəsi Robert Redford da eyni fikirdədir.
“ Mən Obamanı dəstəkləyirdim, çünki o söyləyirdi ki, biz təmiz havanı,suyu və torpağı qorumalıyıq. Amma əgər əksinə davanacaqsansa, doğru şeyləri söyləmək azdır. Prezident isə seçkilərdən sonra elə qərarla dünyanın ən çirkli enerji layihələrindən birini - Keynston XL boru-kəməri layihəsini dəstəklədi... Bir çoxları kimi mən də özümə sual verirəm, bu insanın verdiyi sözlərə inanmaq olarmı?” – Robert Redford Huffington Post-da yazır.
“Obamanın xarici siyasətinin bədbəxtliyi səriştəsizlik təcəssümüdür. Prezident Obama ölkə tarixində ən pis prezidentdir.” – Endi Qarsiya narazılıq edir.
Obamanın ən sərt tənqidçilərindən olan Mett Deymon : “ Administrasiyanın çox fəaliyyəti məndə sual doğurur. Amma pilotsuz təyyarələrin istifadəsi, telefon dinlənilmələri, internet monitorinqlər – bu artıq həddi keçmək deməkdir. Cimmi Karter dedi ki, biz artıq demokratik cəmiyyətdə yaşamırıq. Əgər eks-prezient bunu deyirsə, bu haqda düşünmək lazımdır”.

Leninin və Stalinin zamanında tez-tez partiya təmizləməsi aparılırdı. Bugün çoxları “partiya təmizləməsi”nin nə olduğunu bilmir, hətta absurd şəkildə düşünürlər ki, “partiya təmizləməsi” – həbs və düşərgə deməkdir. Bunu aydınlaşdıraq:

Təmizləmə (“Partiya sıralarının təmizlənməsi”) – irəli sürülmüş tələblərə uyğun olaraq partiya üzvlərinin yoxlanmasına yönəldilmiş təşkilati hüquqi müəsissələrin məcmusu və dövlət aparatının şpionlar,diversantlar,ziyankarlar,korrupsionerlər, provakatorlar, dövlət pulunu oğurlayan insanlar kimi dövlət düşmənlərindən təmizlənməsidir.

Lenin insanda partiya biletinin çoxluğunu heç vaxt ona üstünlüklər qazandıran indulgensiya hesab etməyib. Heç bir partiyaya üzv olmamaqla (partiyasız) eyni qiymətləndirilib. Bu haqda onun 26.02.1920-ci il tarixli məktubunu nəzərdən keçirək:

“V.N.Lobova, A.E.Minkinə, E.M. Yaroslavskiyə

26.02.1920-ci il

Yoldaş Lobova,Minkinə və Yaroslavskiyə, əgər onlar Permdə yoxdurlarsa, o zaman Perm quberniyasının kommunist partiyasının digər üzvlərinə.

Ərizəni təqdim edənlər – yoldaş Fedor Samsonoviç Sannikov, Qriqoriy İvanoviç Mixalev, Platon Pavloviç Moskalev mənim yanıma Kalinindən gəliblər.

Onlar partiyasızdırlar, amma çox yaxşı vicdanlı şəxs təəssüratı oyadırlar. Partiya tərkibinin yenidən qeydə alınmasını və yoxlanmasını xahiş edirlər. Yerli partiyada çoxlu pis elementlərin olduğunu söyləyirlər.

Onların istəyini yerinə yetirməyinizi çox xahiş edirəm. – Yoxlamanın nəticələri haqda məni  məlumatlandırın. Şəxsən tanıdığınız və tamamilə etibarlı partiya (Usol və Usol qəzası vilayətinin ) üzvlərinin adlarını mənə xəbər verin”.

KAPİTALİZM İNSANLARI VƏ PLANETİ MƏHV EDƏCƏK

Biz təhlükəli zamanda yaşayırıq, xüsusilə mənəvi planda təhlükəli. Bir neçə yüz lovğa və hakimiyyətə sahib insan ( onları bilderberqlər, illüminatilər, trilateralistlər adlandırmaq olar) “ticarət və təsəvvür” adına birlikdə dünyanı idarə etmək qərarına gəliblər – “yeni dünya niazmımın” birinci versiyasının  və ən ilk konslaqerlərin banisi Sesil Rods vaxtilə belə qərara gəlmişdi.

Beləliklə, bizi oliqarx-humanitarilər, zəngin təxəyyülə sahib, amma yeniyetmə əxlaq səviyyəli insanlar idarə edir – onlar nefti prinsiplərə, faydalı qazıtıları – bizi hər şeyə qarışmağa məcbur edən saysız  əxlaqi göstərişlərə qatırlar. Müharibələri alovlandıranlar öz hərəkətlərinə bəraət qazandırmağı xoşlayırlar. Bütün bunlar – sanki Hitlerin vaxtında olduğu kimi, o “özününküləri”, yəni almanları müdafiə etmək üçün Çexoslavakiyanı işğal etməlidir, sonra isə Dansiq sakinlərinə kömək etmək üçün Polşanı, və əlbəttə ki, daha sonra Qərb əhalisini “kommunizm şərindən” müdafiə etmək üçün SSRİ-yə hücum etməli idi  (nasistlər, növbəti qırğını törətməzdən əvvəl onunla öyünürdülər ki, Qərbin mirasını qoruyurlar!)

Və bugün Qərb Liviyaya, Suriyaya və ya Livana hücum edəndə və bombalar səpəndə, növbədə isə yazıq İrandır, hər tərəfdə dinc sakinlər əzab çəkəndə, biz adəti üzrə güman edirik ki, bütün bunlar xeyirin müdafiəsi və şərlə mübarizə üçündür. Öz inamsızlığı və məlumatsızlığı sayəsində aparıcı qərb KİV-i, həmçinin, siyasətçilər, hərbiçilər və sadəcə avantyuristlər özlərini inandırıblar ki, xeyirin qalib gəlməsi üçün onlar bu şəkildə şəri cəzalandırırlar – qoy xeyir Suriyada və ya başqa yerdə pis modjaxed rolunda çıxış etsin. Real faktlarla belə bacarıqsız davranış, həm Avropada, həm də Amerikada bizim borcumuzun, bizim nəzarət olunmayan miqrasiyamızın,bizim sosial planda narahtlığımızın, həmçinin işsizliyin və zəifliyin mövcudluğunu izah edir.

Həmçinin bu sualı da nəzərdən keçirmək lazımdır: biz nədə və niyə səhvik? Bu sualla əlaqədar Leninin imperializm haqda şedevr əsərini (“İmperializm kapitalizmin ali forması kimi”) yenidən oxudum. O vaxtdan bəri çox şey dəyişib, xoşbəxtlikdən əksər dövlətlər üçün (onlar daha acından ölmürlər və demokratik müstəmləkə hakimiyyətinin qamçısı altında əyilmirlər) , amma çox şey olduğu kimi qalıb. Dünyadakı imperial və barbar hərəkət dəyişməz olaraq qalır, istisna olan budur ki, indi yeni çevriliş törətməkdən ötrü  Hindistana və ya Çinə hücum etmək elə də asan deyil və Rusiya bugün çox güclüdür və çox mütəffiqlərini uğurla müdafiə edir. Əlbəttə, indi dünyanı idarə edən gizli cəmiyyətlər qərb xalqlarını müflis etməyə, onların sənayesini qloballaşdırmağa və immiqrasiyanı inkişaf etdirməyə qərar veriblər.. nə isə, narazılıq etməyəcəm, axı hələ Leninin zamanında ağıllı elitalar yalnız bəzi şəxsi mədənləri öz əllərinə keçirərək və xarici maraqlarını müdafiə edərək Avropanı  məhv etmək qərarına gəlmişdilər... Beləliklə, öz əsərində Lenin çürüyən kapitalizmi, iqtisadi parazitizmi və üç yüzlər oliqarxiyasını çox pisləyirdi.

Bundan əlavə, etiraf etməliyəm ki, Vladimir Leninin kitabının ən maraqlı hissəsi çox da məşhur olmayan, Xobson adlı  gözəl britaniya yazıçısının sitatı üzərində qurulur. Lenindən fərqli olaraq Xobson marksist deyildi və bəlkə də məhz bu bizim humanitar elitanı hərəkətə gətirən səbəblərin  başa düşərkən onun fikirlərinə daha çox intuitivlik və incəlik verir. Qəddar və xəsis biznesmen kapitalist ola bilər, bununla belə pis mənada həqiqi idealist də. Xobson bu haqda belə yazırdı:

Patriotizm,risk,macəra axtarışı,hərbi tədbir, siyasi ambisiyalar və filantropiya kimi qeyri-iqtisadi faktorlar İmperiya ekspansiyasında vacib rol oynamağa başladığı halda maliyyəçilərə böyük nüfuz verilir, tarixə iqtisadi baxış isə olduqca daralır.

Xobson imperializm ideyalarını irəli çəkən macəra axtaranların və  yazıçıların (Kipplinq,Vern,Xaqqard və digərləri), həmçinin missionerlərin,səyyahların,idmançıların,alimlərin oynadığı burada rolun mənfi cizgilərini göstərir. Qərb imperialisti bütün dünyanı  inandırmağa çalışır ki, ilahi gücün istifadəsinə yalnız onun haqqı var və o “sivilizasiyanın irqləri və tipləri arasındakı fiziki mübarizənin tamamilə tabe və ya məhv edilməsi haqda qanunu yalnız o yerinə yetirə bilər”. Ən aşağı irq qara və ya sarı olduğuna görə yox olmamalıdır, daha az əxlaqlı olduğuna görə yox olmalıdır! Bugün ərəblərlə məhz bu baş verir – istər onlar fələstinli,istər iraqlı,suriyalı və ya liviyalı.

Əlbəətə, 1900-cu ildə heç bir Avropa xalqı imperializmin xeyirində əmin deyildi. Avropada həyat çətindir, dəhşətli bərabərsizlik mövcuddur və çox insanlar azad ölkələrə,bizim müstəmləkələrə deyil, köçməyə məcburdurlar. Əlavə edək ki, müstəmləkəçilik müharibələrinə ayrılan xərclər olduqca çoxdur. Buna görə də, Xobsona görə, imperialist bankirlər,ticarədarlar və onların filialları diqqəti humanitar əsaslara cəlb edirlər, qazetlər alırlar, səyahətlər haqda kitablar nəşr edirlər, qəhrəmanlıq və olmayan əməllər tərənnüm edirlər. Onlar əliaçıq missionerləri, səyahətçiləri  və bütün Alen Kvatermeynləri və Fileas Foqqovları çox sevirlər...

Bugün isə biz terroristlər haqda kitablarla və ya romanlarla, uydurulmuş  reportajlarla, saxta hücumlarla, saxta rəqəmsal fotoşəkillərlə və s. yüklənmişik  - və bütün bunlar, misal üçün, İraqda və ya Əfqanıstanda müharibəyə xərclənmiş “üç milyard dolları” (Co Ştiqlis) izah etməkdən ötrüdür. Biz hamımız amerikan-ispan müharibəsinin başlanması ərəfəsində Rendolf Xristin söylədiyi məşhur ifadəni xatırlayırıq : “Mən müharibə istehsal edirəm”. O da hərbi prosesin başlamasına xidmət edən saxta hücum idi.

İmperializm iyrənc şəkildə pulda, asan gəlirdə maraqlıdır,bundan əlavə o adətən saxta əxlaqa, yanlış etikaya və  anarxik müdaxilə siyasətinə əsaslanan ağılsız siyasət vasitəsilə yeridilir. Qərbli oliqarx həmişə xeyirxah olmaq istəyir, hətta, Oskar Uayld dediyi kimi,  “ vicdanımıza qorxaraq əməl etsək belə”.

Tərcümə Azərbaycan Ekososialistlərinə məxsusdur 

Bu, Fəthullah Gülənin Pensilvaniyadakı malikanəsidir. Halal adamdır, alın təri ilə qazanıb, qazanır: olmayan cənnəti beyinsiz dolandırıcılara satır. Təbii ki, beyinsiz dolandırıcılar da zənn edirlər ki, imam-molla Fəthullah Gülənə biat və təzim etməklə günahları bağışlanacaq və cənnətə düşəcəklər. Bütün dini liderlərin "uğurları" zatən bu psixologiyanın üzərində qurulub.
Gördüyünüz kimi, Fəthullah Gülən ömür boyu nəfsi ilə mübarizə aparıb və Türkiyəyə "hizmət" edib.

P.S. Qaranlıqçı "nurçular" belə məqamlarda onun məktəblərindən filandan danışırlar. Məktəblər ona öz təriqətinə savadlı manqurt böyütmək üçün lazımdır. O ölkə ki, onun təhsil nazirliyi, təhsil sistemi Fəthullahın məktəbinə möhtacdı, aciz və mənəviyyatsız ölkədir. Azərbaycan kimi. Sosializm dövrümüzdə hamı dövlət məktəbində oxuyub, repetitor yanına tək-tük halda gedib, o da ki ali məktəb imtahanlarına 2-3 ay qalmış və sırf bir ya iki fənndən. Yanı Fəthullahın məktəbləri olmadan da sosializm dövrümüzdə hər kəsin ən yüksək səviyyədə təhsil almağa bərabər haqqı və imkanı vardı.

MİQRANT-UŞAQLAR VƏ YA DEMOKRATİYA QURUCULUĞU HAQDA QEYDLƏR

  KİV-in yaydığı məlumatdan: Böyük Britaniyanın baş naziri XX əsrdə min uşağın keçmiş ingilis müstəmləklərinə göndərilməsi proqramına görə üzr istəməyi planlaşdırır. Proqrama əsasən “yoxsul ailələrdən olan uşaqları “yaxşı həyat” üçün Avstraliya,Kanada və digər ölkələrə göndərirdilər. Amma bu uşaqlardan bəziləri orada amansız rəftara məruz qalırdılar, çoxları fermalarda muzdur idilər.

Belə bir inglis proqramı XX əsrdə fəaliyyətdə olub!

(Qordon Braunun üzrxahlığı haqda xəbəri BBC-nin saytından oxuya bilərsiz:

http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8361025.stm )

“Yalnız 40 il əvvəl sona çatdırılan miqrant-uşaqlar Proqramına əsasən yoxsul uşaqları Avstraliyaya, Kanadaya və onları “yaxşı həyat” gözləyən digər ölkələrə göndərirdilər”. “Hökumət  məmurları yeni ildə üzr istəməkdən ötrü proqramın sağ qalmış iştirakçıları ilə məsləhətləşirlər”.

Avstraliyanın baş naziri də eyni zamanda üzr istəyib. O, etiraf edib ki, “1930 və 1970-ci illər arasında sığınacaqlarda və uşaq evlərində saxlanılan təxminən 500000 uşaq pis rəftara və əzaba məruz qalıb”. 

“Onlar İngiltərədən məcburi göndərildiyindən uşaqların əksəriyyətinə yalandan demişdilər ki, onların valideynləri ölüb və qarşıda onları zəngin həyat gözləyir. Əksər valideynlər bilmirdilər ki, onların uşaqlarını 3 yaşından Avstraliyaya göndəriblər”.

Hökumətlə əlbir olan qəyyumluq agentlikləri guya uşaqları işıqli gələcəyə göndərirdilər, amma əksər hallarda bu gələcək sahələrdə iş, çox ağır zəhmət, fiziki,psixoloji və cinsi zorakılıqla başa çatırdı.

Bu haqda daha ətraflı məlumatı Avstraliya parlamentinin sənədlərindən öyrənə bilərik.

Parlamentin miqrant-uşaqlara həsr olunmuş sosial müdafiə Seksiyasının məlumatından oxuyuruq ki, “Bu, Avstraliyaya 1920 və 1967-ci illər arasında gəlmiş uşaqlardır”. “1922-ci ildən 1937-ci ilə kimi Empire Settlement Act qanununa uyğun olaraq, Britaniya hökuməti insanların Krallığın  xarici dominionlarına köçürülməsinə imkan yaradan özəl təşkilatlara köməklik göstərirdi. Bu qanun birbaşa uşaq miqrasiyasının təşkil edilməsinə yönəlməsə də, buna baxmayaraq, o qeyri-hökumət təşkilatlarına Britaniya imperiyasının müxtəlif hissələrinə uşaq göndərmək imkanı verirdi”.

Beləliklə, “1967-ci ilə, bu sistem öz işini sona yetirənə kimi Birləşmiş krallıqda 9 aylığından səkkiz yaşına kimi təxminən 150 000 uşaq çıxarılmışdır, çoxu Kanadaya aparılmışdır. Uşaqların müstəmləkələrə göndərilməsinin əsas məqsədi Kanada, Rodeziya,Yeni Zelandiya və Avstraliya dominionlarının “yaxşı ağ materialla” məskunlaşdırılması olub”.

Ardınca qeyd olunur ki, “Avstraliyaya aparılmış uşaqların dəqiq sayı məlum deyil. Müxtəlif hesablamalara görə, bu say 1947-ci ildən 1967-ci ilə kimi olan dövr ərzində 7000-dən 10 000-ə kimidir.

Uşaqların müstəmləkələrə göndərilməsi proqramının özəlliyi, nəticədə Nümayəndələr Palatasının səhiyyə üzrə Komitəsinin müəyyən etdiyi kimi,  bu idi ki, “uşaqlar böyük, adətən təcrid olunmuş müəsissələrə yerləşdirilirdilər, harda ki, sərt, bəzən qəsdən ağır iş rejiminə və nizama məruz qalırdılar. Bu müəsissələrin işinə faktiki olaraq nəzarət olunmurdu, onlar yoxlanılmırdı və nəzərdən keçirilmirdi”.

Bugün Britaniyada belə uşaqların valideynlərinin, qohumlarının axtarışı ilə məşğul olan miqrant-uşaqlar cəmiyyəti fəaliyyət göstərir. Cəmiyyətin saytında miqrant-uşaqların taleyi ilə bağlı məqalələr də yerləşdirilir.

Belə məqalələrdən biri ilə tanış olaq:

Uşaq şəhərciyi Bindoon: Böyük Britaniyanın itkin uşaqları haqda acı həqiqət

 Uşaqlar şəhərciyi Bindoon: bu altı aylıq Saumqetpton reysindən sonra günəşli gündə Qərbi Avstraliyanın Frimantl şəhərində gözlərini qırparaq enən solğun simalı yeniyetmələr üçün macəra düşərgəsinə bənzəyirdi. Onların arasında Lori Xumfreis də vardı, hansı ki, bol yeməklə dolu olan və uşaqların məktəbə atla getdiyi  “süd və bal torpağında” səbirsizliklə  yeni günü gözləyirdi. Ən azından ona belə söyləmişdilər.

1947-ci ilin sentyabrı idi və SS Asturias 147 oğlan və qız uşağı ilə yenicə lövbər salmışdı... Xumfreis və oğlanlar Məsih Qardaşları katolik ordeninin rəhbərlik etdiyi təcrid edilmiş Bindoon müəsissəsinə göndərilmişdilər.

Birinci şok boş mənzərədən oldu, ikinci – onların düşdüyü atılmış fermanın görünüşündən.  Oğlanlar özləri Bindoon uşaq şəhərciyini qurmalı idilər, və içərilərində 10 yaşı olan uşaqlar işə başladılar:məktəb, yataq otağı, mətbəx qurmağa. Onlar torpağı külüng və bellə yarırdılar, yandıran istidə betonu əlləri ilə qarışdırırdılar. İşin öhdəsindən gəlməyənləri döyürdülər, bəzən sümüyü sınana qədər.

Amma sidiyi saxlamamaq və ya əsasən çörəkdən ibarət olan dietanı müxtəlif etmək üçün meyvə oğurlamaq kimi “cinayətlərin” cəzası olan küt  kötəklər ən qorxulusu deyildi. Uşaq şəhərciyində cinsi zorakılıq geniş yayılmışdı, oğlanlar öz dindar qəyyumlarını “xristian pederastlar” adlandırırdılar. Bu qara rejimə boyu 6 fut hündürlüyündə və çəkisi 17 staoun olan rahib Frensis Kini nəzarət edirdi. “Ən sadəsi onu sadist adlandırmaqdır”, - deyilənə görə Ximfreis 1947 və 1967ci illər arasında Avstraliyaya göndərilən 10 000 britaniyalı uşaqdan biridir...

Tərcümə Azərbaycan Ekososialistlərinə məxsusdur