ПОЧЕМУ СОЦИАЛИЗМ?

ПОЧЕМУ СОЦИАЛИЗМ? 

Стоит ли высказываться о социализме человеку, который не является специалистом в экономических и социальных вопросах? По ряду причин думаю, что да.

Давайте сначала рассмотрим этот вопрос с точки зрения научного знания. Может показаться, что между астрономией и экономикой нет существенных методологических различий. И в той и в другой ученые стараются открыть общие законы для определенной группы явлений, чтобы как можно яснее понять связь между ними. Но на самом деле методологические различия существуют. Открытие общих законов в области экономики затруднено тем обстоятельством, что наблюдаемые экономические явления подвержены воздействию многих факторов. И оценить каждый из них в отдельности крайне трудно.

К тому же, хорошо известно, что опыт, накопленный с начала так называемого цивилизованного периода человеческой истории, был в значительной мере ограничен и подвержен влиянию причин по своей природе неэкономических. Например, большинство великих государств обязаны своим появлением завоеванию. Народы-завоеватели делали себя юридически и экономически правящим классом завоеванной страны. Они присваивали себе монопольное право на владение землей и выбирали жрецов только из своих рядов. Эти жрецы, в руках которых был контроль над образованием, сделали классовое разделение общества постоянным и создали систему ценностей, которой люди стали руководствоваться в своем общественном поведении, по большей части бессознательно.

Эта историческая традиция остается в силе. Нигде мы не преодолели того, что Торстен Веблен называл “хищнической фазой” человеческого развития. Существующие экономические факты принадлежат к ней, и законы, которые мы можем вывести из этих фактов, неприложимы к другим фазам. А так как цель социализма и состоит именно в том, чтобы преодолеть хищническую фазу человеческого развития ради более высокой, экономическая наука в ее настоящем виде не способна прояснить черты социалистического общества будущего.

Во-вторых, социализм обращен к социально-этической цели. Наука же не способна создавать цели. Еще менее - воспитывать их в человеке. В лучшем случае, наука может предоставить средства к достижению определенных целей. Но сами цели порождаются людьми с высокими этическими идеалами. И, если эти цели не мертворожденные, а обладают жизненной силой, их принимают и осуществляют те массы людей, которые полусознательно определяют медленную эволюцию общества.

Вот почему нам следует проявлять осторожность, чтобы не преувеличить значение науки и научных методов, когда дело касается человеческих проблем. И не следует полагать, что только эксперты имеют право судить о вопросах, влияющих на организацию общества.

Вот же некоторое время несчетные голоса утверждают, что человеческое общество находится в состоянии кризиса и потеряло стабильность. Для такой ситуации характерно, что люди испытывают безразличие или даже враждебность по отношению к большим или малым группам, к которым они принадлежат. В качестве примера, позвольте привести один случай из моего личного опыта. Недавно я обсуждал опасность новой войны, которая, на мой взгляд, была бы серьезной угрозой существованию человечества, с одним умным и благожелательным человеком. Я заметил, что только наднациональная организация могла бы стать защитой от такой опасности. На что мой собеседник спокойно и холодно сказал мне: “Почему вы так сильно настроены против исчезновения человеческой расы?”

Я уверен, что еще столетие назад никто не мог бы так легко сделать заявление подобного рода. Его сделал человек, который безуспешно пытался обрести какой-то баланс внутри себя и потерял надежду на успех. Это выражение мучительного одиночества и изоляции, от которых в наши дни страдают так много людей. В чем причина этого? Есть ли выход? 

Легко задать такие вопросы, но трудно ответить на них с какой-либо определенностью. Тем не менее, я должен постараться ответить на них насколько позволяют мои силы, хотя и хорошо сознаю, что наши чувства и стремления часто противоречивы и неясны и что их нельзя объяснить легкими и простыми формулами.
Неограниченная конкуренция ведет к чудовищным растратам труда и к тому изувечиванию социального сознания отдельной личности, о котором я уже говорил. Это изувечивание личности я считаю самым большим злом капитализма. Вся наша система образования страдает от этого зла. Нашим учащимся прививается стремление к конкуренции; в качестве подготовки к карьере, их учат поклоняться успеху в приобретательстве.

Человек одновременно одинокое и социальное существо. Как существо одинокое он старается защитить свое существование и существование наиболее близких ему людей, удовлетворить свои желания и развить свои врожденные способности. Как социальное существо он ищет признания и любви других людей, хочет разделять их удовольствия, утешать их в горе, улучшать условия их жизни.

Именно существование этих разнородных, зачастую противоречащих друг другу стремлений отличает особых характер человека, а их конкретная комбинация определяет как степень внутреннего равновесия, которого человек способен достичь, так и степень его возможного вклада в благополучие всего общества. Не исключено, что соотношение этих двух побуждений, в основном, передается по наследству. Но становление личности, в конечном счете, формируется окружением, в котором развивается человек, структурой общества, в котором он растет, его традицией и оценкой, которую общество дает тому или иному типу поведения.

Для отдельного человека абстрактное понятие “общество” означает сумму его прямых и косвенных отношений к своим современникам и ко всем людям прошлых поколений. Человек способен мыслить, чувствовать, желать и работать сам по себе. Но в своем физическом, умственном и эмоциональном существовании он настолько зависит от общества, что вне общества ни думать о человеке, ни понять его невозможно. Именно “общество” обеспечивает человека пищей, одеждой, жильем, инструментами труда, языком, формами мысли и большей частью ее содержания. Его жизнь стала возможной благодаря труду и достижениям многих миллионов в прошлом и настоящем, которые прячутся за этим маленьким словом “общество”.

Поэтому очевидно, что зависимость человека от общества является природным фактом, который нельзя отменить, как и в случае пчел и муравьев. Однако, в то время как жизненные процессы муравьев и пчел управляются, вплоть до мельчайших деталей, их жесткими наследственными инстинктами, типы социального поведения и взаимоотношения человеческих существ сильно варьируются и подвержены изменениям.

Память, способность создавать новые комбинации, дар речевого общения сделали возможными для человечества такие формы жизнедеятельности, которые не диктуются биологической необходимостью. Они выражаются в традициях, общественных институтах и организациях; в литературе; в научных и инженерных достижениях; в произведениях искусства. Это объясняет, каким образом человек способен, в известном смысле, влиять на свою жизнь своим поведением и что в этом процессе участвуют сознательное мышление и желание.

При рождении человек наследует определенную биологическую конституцию, которую мы должны признать фиксированной и неизменной и которая включает природные побуждения, свойственные человеческому роду. К этому, в течение своей жизни, человек приобретает и определенную культурную конституцию, которую он усваивает от общества через общение и многие другие виды влияния. Именно эта культурная конституция меняется со временем и в большей степени определяет отношения между человеком и обществом.

Современная антропология, с помощью сравнительного изучения так называемых примитивных культур, учит нас, что социальное поведение людей может разниться в огромной степени и зависит от культурной модели и типа организации, которые доминируют в данном обществе. Именно на этом и основаны надежды тех, кто стремится улучшить участь человека. Человеческие существа не осуждены своей биологической конституцией на взаимное уничтожение или на милость жестокой судьбы, причина которой в них самих.

Если мы спросим себя, как должны быть изменены структура общества и культура человека для того, чтобы сделать человеческую жизнь как можно более удовлетворяющей, нам следует постоянно помнить, что существуют определенные условия, которые мы не можем изменить.

Как уже было сказано, билогическая природа человека не может быть подвергнута изменениям. Более того, технологические и демографические процессы последних столетий создали условия, которые останутся с нами надолго. При высокой концентрации населения, чье существование зависит от производства товаров, исключительная степень разделения труда и высокоцентрализованный аппарат производства являются абсолютно необходимыми. То время, кажущееся нам теперь идиллическим, когда отдельные люди или сравнительно небольшие группы могли быть совершенно самодостаточны, - это время ушло навеки. Не будет большим преувеличением сказать, что уже сейчас человечество представляет собой одно планетарное сообщество в производстве и потреблении.

Как никогда раньше человек осознает свою зависимость от общества. Но эту зависимость он ощущает не как благо, не как органическую связь, не как защищающую его силу, а скорее как угрозу его естественным правам или даже его экономическому существованию.

Теперь я могу коротко изложить свое мнение о сущности современного кризиса. Речь идет об отношении человека к обществу. Как никогда раньше человек осознает свою зависимость от общества. Но эту зависимость он ощущает не как благо, не как органическую связь, не как защищающую его силу, а скорее как угрозу его естественным правам или даже его экономическому существованию.

Более того, его положение в обществе таково, что заложенные в нем эгоистические инстинкты постоянно акцентируются, в то время как социальные, более слабые по своей природе, все больше деградируют. Все человеческие существа, какое бы место в обществе они ни занимали, страдают от этого процесса деградации.

Неосознанные узники своего эгоизма, они испытывают чувство опасности, ощущают себя одинокими, лишенными наивных, простых радостей жизни. Человек может найти смысл в жизни, какой бы короткой и опасной она ни была, только посвятив себя обществу.

Действительным источником этого зла, по моему мнению, является экономическая анархия капиталистического общества. Мы видим перед собой огромное производительное сообщество, чьи члены все больше стремятся лишить друг друга плодов своего коллективного труда. И не силой, а по большей части соблюдая законом установленные правила. В этой связи важно понять, что средства производства, т.е. все производственные мощности, необходимые для производства как потребительских так и капитальных товаров, могут быть и по большей части являются частной собственностью отдельных лиц.

Для простоты изложения я буду называть “рабочими” всех тех, кто не владеет средствами производства, хотя это и не вполне соответствует обычному использованию этого термина. Владелец средств производства имеет возможность купить рабочую силу рабочего. Используя средства производства этот рабочий производит новую продукцию, которая становится собственностью капиталиста. Самое существенное в этом процессе заключается в соотношении между тем, что рабочий производит и сколько ему платят, если то и другое измерять в их действительной стоимости. Поскольку трудовой договор является “свободным”, то что рабочий получает, определяется не действительной стоимостью произведенной им продукции, а его минимальными нуждами и соотношением между потребностью капиталиста в рабочей силе и числом рабочих конкурирующих друг с другом за рабочие места. Важно понять, что даже в теории заработная плата рабочего не определяется стоимостью произведенного им.

Частному капиталу свойственна тенденция к концентрации в руках немногих. Это связано отчасти с конкуренцией между капиталистами, отчасти потому, что техническое развитие и углубляющееся разделение труда способствует формированию все более крупных производственных единиц за счет меньших. В результате этих процессов появляется капиталистическая олигархия, чью чудовищную власть демократически организованное общество не может эффективно ограничивать.

Это происходит потому, что члены законодательных органов отбираются политическими партиями, а на них так или иначе влияют и в основном финансируют частные капиталисты, которые тем самым на практике встают между электоратом и законодательной сферой. В результате, народные представители в действительности недостаточно защищают интересы непривилегированных слоев населения.

Более того, при существующих условиях частные капиталисты неизбежно контролируют, прямо или косвенно, основные источники информации (прессу, радио, образование). Таким образом, для отдельного гражданина чрезвычайно трудно, а в большинстве случаев практически невозможно, прийти к объективным выводам и разумно использовать свои политические права.

Положение, существующее в экономике, основанной на частно-капиталистической собственности, отличает два основных принципа: вo-первых, средства производства (капитал) являются частной собственностью и их владельцы распоряжаются ими как хотят; во-вторых, трудовой договор заключается свободно.

Конечно, в этом смысле такой вещи, как чистый капитализм, не существует. В особенности необходимо отметить, что в результате длительных и ожесточенных политических сражений рабочим удалось завоевать несколько улучшенный “трудовой договор” для определенных категорий трудящихся. Но в целом, современная экономика немногим отличается от “чистого” капитализма.

Производство осуществляется в целях прибыли, а не потребления. Не существует никакой гарантии, что все, кто может и желает работать, будут всегда способны найти работу. Почти всегда существует “армия безработных”. Рабочий живет в постоянном страхе потерять работу.

Поскольку безработные и низкооплачиваемые рабочие не могут служить прибыльным рынком сбыта, производство потребительских товаров ограничено, что приводит к тяжелым лишениям.

Технический прогресс часто влечет за собой рост безработицы, вместо того чтобы облегчать бремя труда для всех. Стремление к прибыли, в сочетании с конкуренцией между отдельными капиталистами, порождает нестабильность в накоплении и использовании капитала, что приводит к тяжелым депрессиям.

Неограниченная конкуренция ведет к чудовищным растратам труда и к тому изувечиванию социального сознания отдельной личности, о котором я уже говорил. Это изувечивание личности я считаю самым большим злом капитализм.

Я убежден, что есть только один способ избавиться от этих ужасных зол, а именно путем создания социалистической экономики с соответствующей ей системой образования, которая была бы направлена на достижение общественных целей. В такой экономике средства производства принадлежат всему обществу и используются по плану.

Плановая экономика, которая регулирует производство в соответствии с потребностями общества, распределяла бы необходимый труд между всеми его членами способными трудиться и гарантировала бы право на жизнь каждому мужчине, женщине и ребенку.

Помимо развития его природных способностей, образование человека ставило бы своей целью развитие в нем чувства ответственности за других людей, вместо существующего в нашем обществе прославления власти и успеха.

Необходимо помнить, однако, что плановая экономика это еще не социализм. Сама по себе, она может сопровождаться полным закрепощением личности. Построение социализма требует решения исключительно сложных социально-политических проблем: учитывая высокую степень политической и экономической централизации, как сделать так, чтобы бюрократия не стала всемогущей. Как обеспечить защиту прав личности, а с ними и демократический противовес власти бюрократии?

Ясность в отношении целей и проблем социализма имеет величайшее значение в наше переходное время. Так как в настоящее время свободное, без помех обсуждение этих проблем находится под мощным табу, я считаю выход в свет этого журнала важным общественным делом.

Sovet hakimiyyəti nədir (Lenin)

“ Sovet hakimiyyəti nədir? Hələ əksər ölkələrin başa düşmək istəmədiyi və ya başa düşə bilmədiyi bu yeni hakimiyyətin mahiyyəti nədən ibarətdir? Onun getdikcə hər bir ölkəninin işçilərini özünə daha çox cəlb edən mahiyyəti bundan ibarətdir ki, əvvəllər dövləti bu və ya digər şəkildə varlılar və ya kapitalistlər idarə edirdilər, indi isə dövləti ilk dəfə olaraq məhz kapitalizmin əzdiyi siniflər, özü də kütləvi şəkildə, idarə edir. Torpaq xüsusi mülkiyyət olduğu müddətcə hətta ən demokratik, hətta ən azad respublikada belə kapitalın hökmranlığı qalır, dövləti həmişə doqquz-on kapitalistdən və ya varlıdan seçilmiş kiçik azlıq idarə edir.

Dövlət hakimiyyəti dünyada ilk dəfə bizim Rusiyada elə şəkildə qurulmuşdur ki, yalnız işçilər, yalnız zəhmətkeş kəndlilər, istismarçılar istisna olmaqla, kütləvi təşkilatları – Sovetləri təşkil edirlər, və bütün dövlət hakimiyyəti bu Sovetlərə verilir. Buna görə də, bütün ölkələrdəki burjua nümayəndələri Rusiyaya nə qədər böhtan atsalar da, dünyanın hər yerində “Sovet” sözü nəinki anlaşılan, işçilər, bütün zəhmətkeşlər üçün populyar, sevimli olub. Elə buna görə Sovet hakimiyyəti, kommunizm tərəfdarları müxtəlif ölkələrdə  nə qədər təqib olunsalar da, Sovet hakimiyyəti qaçılmazdır, mütləqdir və yaxın gələcəkdə bütün dünyada qələbə çalacaq.

Biz yaxşı bilirik ki, Sovet hakimiyyətinin təşkilində hələ çox çatışmazlıqlarımız var. Sovet hakimiyyəti möcüzəvi talisman deyil. O keçmişin çatışmazlıqlarından, savadsızlıqdan, mədəniyyətsizlikdən, yırtıcı müharibənin mirasından, qarətedici kapitalizmin mirasından dərhal sağaltmır. Amma o sosializmə keçmək imkanı verir. O, zülm olunanlara ayağa qalxmaq və bütün dövlət idarəetməsini, bütün təsəsrrüfat idarəetməsini, bütün istehsal idarəetməsini getdikcə daha çox öz əllərinə almaq imkanı verir.

Sovet hakimiyyəti zəhmətkeş kütlələrin tapdığı, sosializmə gedən yoldur və buna görə də doğru yoldur – buna görə də məğlubedilməzdir.”

Krım qarşıdurmasında bizim psevdointelektuallar da xal yığmaq və kütlənin hörmətini qazanmaq qərarına gəliblər. ABŞ-ı Azərbaycanın və Ukraynanın bütovlüyü narahat etdiyi qədər onları da krım tatarlarının taleyi narahat edir. Krım tatarları türk və müsəlmandırlar, dini və millətçilik hissləri ilə oynamaqla yaxşı qazanc qazanmaq olar. 1988-ci ildən başlayaraq Azərbaycanda xalqın adından danışmaq dəbə düşdü, hər bir nadürüst öz şəxsi marağını xalqın marağı kimi təqdim etməklə özünə xalq marağını ifadə etmək hüququ verdi. Onlar həmin bu xarakterlərini və ya psixi travmalarını digər dövlətlərdəki hadisələr üzərində istismar edirlər və artıq digər xalqların adından danışmağa başlayırlar. Hara baxırsan azərbaycanlı psevdointelektual krım tatarlarının adından danışır, öz fkirlərini onların adına çıxır, onların adından ruslara və Rusiyaya qarşı narazılığını ifadə edir... Bununla belə, krım tatarları da ruslar, azərbaycanlılar və digərləri kimidirlər – müxtəlifdirlər. Kimsə Rusiyaya birləşməyi dəstəkləyir, kimsə banderaçıların hakimiyyətini qəbul edir, kimsə nə vaxtsa Aİ-nın bir hissəsinə çevrilmək ümidilə banderaçıların hakimiyyətini qəbul edir, kimsə bütöv Ukrayna tərəfdarıdır, amma bu şərtlə ki, hakimiyyətdə çoxluğun marağını təmsil edən adekvat insanlar olsunlar, kimsə, yəqin ki, Türkiyəyə birləşməyin tərəfdarıdır, kimsə - hansısa islam xilafətinə.
“Krım banderaçı pisliklə var qüvvəsilə mübarizə aparır. Söz Rusiyadadır. Əgər RF qardaş Ukraynanı dost ölkə kimi tamamilə və birdəfəlik itirmək istəyirsə, Smolensk ərtafında özünə NATO ilə sərhəd qazanmaq istəyirsə qoy əyləşsin və Vaşinqtondakı və Brüsseldəki laqeyd praqmatiklər tərəfindən tamamilə maliyyələşdirilən və silahlandırılan bu banderaçı pisliyi krımlıların özlərinin necə təmizlədiyinə baxsınlar. Amma bizim kifayət qədər resurslarımız yoxdur”, - Krımın tanınmış ictimai xadimi, Ukrayna prezidenti yanında krım-tatar xalqının Nümayəndələr Şurasının sədr müavini Vasvi Abduraimov İslamNews informasiya agentliyinə bəyan edib.
Bizim qərbçi psevdointellektuallların “hansı prezident yanında?” donquldanmasını əvvəlcədən bilərək cavab veririk: fərqi yoxdur! Yanukoviç onun krım-tatar ictimai düşüncəsinə təsirini nəzərə alaraq onu bu vəzifəyə təyin etmişdi. Vasfi Abduraimov Krımda yaşayan tatardır, vəziyyəti qərbçi-burjua KİV-nin reklam etdiyi səhifələrdən yox, yaxından bilən, fikrinə qulaq asılan avtoritet şəxsdir. Bizim psevdointellektuallar aydın deyillər, onlar bir anlıq xeyir üçün yaşayırlar, Azərbaycan kapitalizminin yetişdirdiyi savadsız kütlənin alqışları üçün işləyirlər.
Həqiqət kimin üçün dəyərlidirsə, onlara krım-tatar ictimai xadiminin sözlərindən sitat gətirməyə davam edirik:
“Bütün Krım tatarlarının Avromaydan tərəfdarı olması bəyanatları qəsdən yayılır ki, sonra bunun üzərində qanlı xaqlararası və dinlərarası münaqişə təşkil etmək imkanı olsun. KİV canlı surətdə təsvir edir ki, bütün Krım tatarları Avropa, Avromaydan tərəfdarlarıdırlar, yerdə qalan krımlılar isə onun əksinə, Rusiya tərəfdarıdırlar. Amma bu, sözsüz ki, yanlış fikirdir. Mənim qiymətləndirmələrimə görə, 97% krımlı Avromaydana və hal-hazırda bütün Ukraynanı bürüyən maxnoçuluğa və banderaçılığa, özbaşnalığa qarşıdır. 2-3% əqidəsiz, müxtəlif xarici fondlar tərəfindən maliyyələşdirilən, öz qəpiyini QHT xadimlərinə işləməklə qazanan insanlar “tərəfdardır”. Məclis də Avromaydan tərəfdarıdır, o məclis ki, 2012-ci ilin seçki məlumatlarına əsasən krım-tatar əhalisinin cəmi 18%-i ona səs vermişdi. Məclis kifayət qədər nüfuzlu təşkilatdır, onları 23 il burada bəsləyiblər. Amma 1990-cı illərin əvvəllərinə onların tatarlar tərəfindən dəstəklənməsi 90%-ə qədər təşkil edirdisə, hal-hazırda 18% təşkil edir. Elə bu 18-20% Krım tatarları da, ehtimal ki, Avromaydanı dəstəkləyirlər, 60-70% siyasətdən uzaqdır və sağ qalmaq və öz ailələrini saxlamaq məsələləri ilə məşğul olurlar, və hardasa 10-15% aktiv şəkildə Avromaydana qarşıdırlar.”

Vasfi Abduraimov əmindir ki, “80%-dən 95%-ə qədər krımlı Rusiya, Krımın Rusiyanın tərkibinə qayıtması tərəfdarıdır. Bu yarımadada aparılmış müxtəlif növ sorğulardan alınmış məlumatlardır. Mən məclisi RF-nın prezidentinə, hökumətə və deputatlara vermək istəməzdim, bu düzgün olmazdı, amma Krımı 1945-ci il, nə zaman ki, Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikası RF-ı tərkibində cinayətkar şəkildə aradan qaldırıldı, statusuna qaytarmaq üçün bütün əsasımız var. Krımın RF-nın tərkibindən alınıb Ukrayna SSR-nin tərkibinə daxil edilməsi haqda əhəmiyyətsiz 1954-cü il hüquqi aktı da daxil olmaqla digər dəlillər də var. Burada sadəcə siyasi iradə lazımdır”.
Vasfi Abduraimov qeyd edir ki, 3-5 minlik yeni hökumət tərəfdarlarının yarıdan çoxu “Huzb-üt-Tahrir” islam təşkilatının tərəfdarları və aktivistləridir, onlar qəzəblə bütün ruslara və Rusiyayla bağlı şeylərə qarşı mübarizə aparırlar.
Bunda yeni bir şey yoxdur, Böyük Vətən müharibəsi illərində də din xadimlərinin təsiri altına düşən krım tatarları kollaborsionist idilər, işğalçı nasist qüvvələrin tərkibində Sovet ordusuna qarşı vuruşurdular.
Tarixi faktlardan birini nümayiş etdirək. Krım nasistlərin işğalında olanda 10 mart 1942-ci il tarixli “Azad Krım” qazetindən bir çıxarışı təqdim edirik: “Aluşta.Müsəlman komitəsi tərəfindən təşkil edilmiş yığıncaqda müsəlmanlar Böyük fürer Adolf Hitler-əfəndilərinə müsəlman xalqına bəxş etdiyi azad həyata görə minnətdarlıqlarını bildirdilər. Sonra Adolf Hitler-əfəndilərinin uzun ömrü və can-sağlığı üçün ibadət etdilər.”
Bax elə bu satqınlığa görə Stalin 200 min krım tatarının (şərəfini və ləyaqətini itirmişlərin iddia etdikləri kimi 2 milyon deyil) köçürülməsi haqda qərar verməli olmuşdu. Psevdointelektuallar bu haqda danışmazlar, onlar tarixin başqa cür şərhini üstün tuturlar: “Stalin qəddardır, bizim türk qardaşlarımızı (müsəlman qardaşlarımızı) köçürüb, onları əzab çəkməyə məcbur ediblər...”
Bütün krım tatarlarını “vətən xaini” elan etmək haqsızlıq olardı. Elə biz azərbaycanlılardan da nasistlərin tərəfində savaşan, onlara yardım edən azərbaycanlılar vardı. Və SSRİ-yə “türkləri, müsəlmanları deportasiya etdi” demaqoqiyası və bəhanəsilə nifrət təbliğ edən kəm ağıllara deyin ki, elə Osmanlıda da ermənilər satqınçılığa görə deportasiya ediliblər, ABŞ-da isə yaponlar heç bir satqınmılıq etmdən deportasiya ediliblər, özü də qəddarcasına. Və tarixdə bu cür hallar çox olub.
Onu da qeyd edək ki, Ukrayna müstəqil olandan krım tatarlarının problemləri heç vaxt köklü həll edilməyib. İndi isə krım-tatar dili Krımda rus dili ilə bərabər dövlət dili statusunda olacaq. Bundan başqa bütün vəzifələrdə 20%-lə təmsil olunacaqlar. Baxmayaraq ki, Krım əhalisinin cəmi 12% təşkil edirlər. Onlara başqa imtiyazlar da veriləcək. Əlbətdə krım tatarları özləri bilər, amma bizə elə gəlir ki, krım tatarları Kiyevdə iqtidarı ələ keçirmiş amerikan tulalarına dəstək verməməlidir.
Şəkildə : nasistlərin tərəfində vuruşan krım tatarı rəqs edir.

Akshin Sultanov

Hovard. Sizcə müasir hərbi təhlükənin əsas səbəbi nədədir?

Stalin. Kapitalizmdə.

Hovard. Kapitalizm məhz hansı təzahürlərində?

Stalin. Onun imperialist işğalçı təzahürlərində. Birinci Dünya müharibəsinin necə başlamasını xatırlayırsız. O dünyanı dəyişdirmək istəyindən meydana gəldi. İşin əsli indi də eynidir. Kapitalist dövlətlər var ki, özlərini əvvəlki təsir dairələrinin, ərazilərin, xammal mənbələrinin, bazarların və s. bölüşdürülməsində öz payını almamış hesab edirlər və onları yenidən öz xeyirlərinə bölüşdürmək istəyirlər. Kapitalizm özünün imperializm mərhələsində elə bir sistemdir ki, müharibəni beynəlxalq ziddiyyətlərin həllində qanunu üsul hesab edir, hüquqi cəhətdən olmasa da reallıqda.

Hovard. Siz hesab etmirsizmi ki, kapitalizm ölkələrində əsaslı ehtiyat mövcud ola bilər ki, Sovet İttifaqı öz siyasi nəzəriyyələrini Digər xalqlara sırımaq istəyir?

Stalin. Belə qorxu üçün heç bir əsas yoxdur. Əgər Siz sovet insanlarının ətrafdakı dövlətlərin simasını dəyişmək istədiyini, özü də güclə, düşünürsüzsə, çox yanılırsız. Əlbəttə ki, sovet insanları ətrafdakı dövlətlərin simasını dəyişməsini istəyir, amma bu ətrafdakı dövlətlərin öz işləridir. Əgər ətrafdakı dövlətlər öz yerlərində möhkəm dayanıblarsa, bilmirəm onlar sovet insanlarının ideyalarında hansı təhlükəni görə bilərlər.

Hovard. Sizin bəyanatınız o deməkdir ki, Sovet İttifaqı hansısa dərəcədə dünya inqilabı etmək planlarını və istəyini bir kənara qoyub?

Stalin. Bizim heç vaxt belə bir planımız və istəyimiz olmayıb.
Hovard. Mənə elə gəlir ki, mister Stalin, uzun müddət ərzində bütün dünyada məhz belə bir təəssürat yaranıb.

Stalin. Bu anlaşılmazlığın nəticəsidir.

Hovard. Faciəvi anlaşılmazlıq?

Stalin. Xeyr, komik anlaşılmazlıq. Və ya, daha doğrusu, traqikomik. Bilirsizmi, biz, marksistlər, hesab edirik ki, inqilab digər ölkələrdə də baş verəcək. Amma yalnız o zaman baş verəcək ki, bunu həmin dövlətlərin inqilabçıları mümkün və lazımlı sayacaq. Hər bir ölkə, əgər bunu istəyirsə, özü öz inqilabını edəcək, əgər istəmirsə inqilab olmayacaq. Misal üçün, bizim ölkəmiz inqilab etmək istədi və bunu etdi, və indi biz yeni, sinifsiz cəmiyyət qururuq. Amma bizim digər ölkələrin həyatına qarışaraq orada da inqilab həyata keçirməyimizi iddia etmək olmayan şeyi və heç vaxt təbliğ etmədiyimiz şeyi söyləmək deməkdir.
(“Scripps-Howard Newspapers” Amerika qazet birliyinin sədri Roy Hovardla müsahibə, 1 mart 1936-cı il)

Y.Qaqarin kosmosa ilk uçuşundan iki gün əvvəl ailəsinə yazdiğı məktub.
"Salam, mənim əzizlərim, çox sevimli Valeçka, Lenoçka və Qaloçka!
Bugün mənə nəsib olmuş sevinc və xoşbəxtliyi sizinlə paylaşmaq və bölüşmək üçün sizə bir neçə sətir yazmaq qərarına gəldim. Dövlət komissiyası bugün ilk məni kosmosa göndərməyə qərar verib. Mənim nə qədər sevindiyimi bilirsən, əziz Valyuşka, istəyirəm ki, siz də mənimlə birlikdə sevinəsiz. Sadə insana beelə böyük dövlət məsələsini – kosmosa ilk yol açmağı tapşırıblar!
Texnikaya tamamilə inanıram. O piz vəziyyətdə qoymamalıdır. Amma olur ki, insan düz yerdə yıxılır və boynunu sındırır. Burdada da nəsə baş verə bilər. Amma mən özüm hələ ki, buna inanmıram. Amma əgər nəsə baş versə, sizdən xahiş edirəm və ilk növbədə səndən, Valyuşa, dərd çəkməyin. Axı həyatdır, və heç kim zəmanətli deyil ki, sabah onu maşın vurmayacaq. Xahiş edirəm, bizim qızlarımızı qoru, onları sev, necə ki mən onları sevirəm. Rica edirəm, onlardan əlini ağdan qaraya vurmayan, ərköyün qızlar böyütmə, həyatın çala-çuxurlarından qorxmayan həqiqi insan böyüt. Yeni cəmiyyətə - kommunizmə laiq insanlar böyüt. Sənə bunda dövlət kömək edəcək. Öz şəxsi həyatını isə vidanın sənə söylədiyi kimi, lazım bildiyin kimi qur. Mən sənin üzərinə heç bir öhdəçilik qoymuram, heç bunu etməyə haqqım da yoxdur. Nəsə çox qara məktub alınır. Mən özüm buna inanmıram. Ümid edirəm ki, sən bu məktubu heç vaxt görməyəcəksən və bu ani zəifliyə görə mən özümdən utanacam. Amma əgər nəsə baş versə, sən hər şeyi əvvəldən axıra kimi bilməlisən.
Mən indiyə kimi dürüst, doğru, insanlara xeyir verməklə yaşamışam, baxmayaraq ki, bu çox olmayıb. Vaxtilə hələ uşaqlıqda V.P.Çkalovun sözlərini oxumuşdum: “ Olmaqsa, birinci olmaq”. Odur ki, mən də sona kimi birinci olmağa çalışıram. Valeçka, istəyirəm ki, bu uçuşu artıq daxil olduğumuz yeni cəmiyyətin, kommunizmin insanlarına, bizim böyük Vətənimizə,bizim elmimizə həsr edim.
Ümid edirəm ki, bir neçə gündən sonra biz yenidən birlikdə olacıq, xoşbəxt olacıq. Valeçka, xahiş edirəm, mənim valideynlərimi unutma, imkan olduqda onlara nədəsə kömək et. Onlara məndən salam çatdır və bu haqda heç nə bilmədikləri üçün, heç onlar bilməli də deyillər, qoy məni bağışlasınlar. Deyəsən, bu qədər. Hələlik, mənim əzizlərim. Sizi möhkəm-möhkəm qucaqlayıram və öpürəm, salamlayır sizin atanız və Yura. 10.04.1961-ci il.
Qaqarin”.

Texnologiya – istehsal prosesi ilə şərtlənən qüvvələrin bölünməsi, sosial münasibətlər və əmək növlərinin ierarxik bölümü əyani surətdə ifadə olunan matrisdir.Texniki sistemlərin seçimi maskası altında bizə daim bu və ya digər sosial sistemlərin seçimini etmək təklif edilir.
Sistemin yalnız texniki kriteriyalar üzrə seçimi nadir hallarda mümkündür, və bununla belə bir qayda olaraq heç də ən səmərəli sistemlər seçilmir. Çünki kapitalizm yalnız o texnologiyaları inkişaf etdirir ki, onun məntiqinə cavab verir və onun stabil dominanatları ilə uyğunlaşır.Amma hakim sosial münasibətlərin möhkəmlənməsinə səbəb olmayan texnologiyaları inkar edir, hətta onlar əsas məhsul nöqteyi nəzərindən daha rasional olsalar belə. Kapitalist istehsal münasibətləri və mübadiləsi artıq kapitalizmin bizə inadla təklif etdiyi texnologiyalarda aydın qeyd olunub.
Fərqli texnologiyalar uğrunda mübarizə fərqli cəmiyyətin yaradılması üçün təbii mübarizə vasitəsidir.
Bütün dövlət institutları və strukturları əsasən hakim texnologiyaların xarakteri və rolu ilə şərtlənir. Misal üçün, nüvə enerjisi, onun “kapitalistlər” və ya “sosialistlər” tərəfindən istifadə olunmasına baxmayaraq, xüsusi xidmət orqanları tərəfindən idarə edilən mərkəzləşmiş iyerarxik cəmiyyəti nəzərdə tutur.
İstehsal vasitələrinin dəyişdirilməsi istənilən cəmiyyətin transformasiyası üçün əsas şərtdir. Könüllü əməkdaşlığın, özünü idarə etmənin və icmaların və fərdlərin azadlığının inkişafı aşağıdakı texnologiyaların və istehsal vasitələrinin inkişafını tələb edir:
-qonşular və icmalar səviyyəsində nəzarət və istifadə oluna biləcək;
-lokal və regional birliklər üçün daha aktiv iqtisadi avtonomiya törətmək bacarığında olan;
-ətraf mühitə ziyan vurmayan;
-istehsalçılar və isthlakçılar tərəfindən istehsal məhsullarına və proseslərinə qarşı irəli sürülən birgə nəzarət tələblərinə cavab verən.
Əlbəttə, etiraz etmək olar ki, ümumilikdə cəmiyyəti transformasiya etmədən istehsal vasitələrini dəyişmək mümkün deyil, və dövlətdə hakimiyyəti ələ keçirmədən buna nail olmaq mümkün deyil. Belə etiraz bu şərtlə ədalətlidir ki, yeni hakimiyyət strukturunun sosial dəyişiklikləri və qanunları texnologiyanın qabaqcadan köklü dəyişilməsinə səbəb olmasını nəzərdə tutmasın. Çünki texnologiyanın strukturu dəyişmədən cəmiyyətin transformasiyası formal və qeyri-həqiqi olacaq. Alternativ texnologiyaların nəzəri və praktiki təyinatı istənilən siyasi nümayişlərin diqqət mərkəzində olmalıdır. Əgər bu baş vermirsə, dövlət hakimiyyətinin özünü sosialist adlandıran insanlar tərəfindən ələ alınması nə hakim sistemi, nə də insanlar (cinslər) arasında və insanla təbiət arasında bərqərar olmuş münasibətləri fundamental şəkildə dəyişə bilməyəcək. Sosializm texnofaşizm immunitetinə sahib deyil, əksinə, o ilk növbədə texnofaşizm qurbanı ola bilər. Buna görə də ekoloji mübarizə ilk növbədə kapitalizmə qarşı mübarizəni nəzərdə tutur. (c)

Bugün dahi Stalinin ölüm günüdür. Onun yeri dolmayıb, görünür. Baxın, ətraf yalan məlumatlarla, natəmiz insanlarla doludur, psixoloji müharibənin hər keçən gün daha da gərginləşdiyini görürük. 
Qərb imperializmi bütün verdikləri sözləri, imzaladıqları müqavilələri pozaraq Şərqi Avropaya qədər NATO-nu genişləndirdi. İndi bir addım da irəli gedib Ukraynada öz hərbi bazalarını yerləşdirmək istəyirlər. Rusiya buna dirənir. Bu şəraitdə bəzi sadəlövh insanlarımız amerikançı təsir agentlərinin uydurmalarına inanaraq hesab edirlər ki, Rusiya Azərbaycana göz dağı verir, Rusiya Ukraynada məğlub olmasa, növbə bizimdi, Azərbaycanı işğal edəcək... Gülünc və son dərəcə əsassız fikirlərdir. Rusiyanın yadına Azərbaycan düşmür. Azərbaycan olsa da, olmasa da Rusiya özünü müdafiə etmək məcburiyyətindədir. Bəli, Rusiya imperialist bir dövlətdir. Lakin onun varlığı bizim üçün əhəmiyyətlidir. Ona görə yox ki, orada 2-3 milyon azərbaycanlı işləyir, Azərbaycandakı 2-3 milyon insanlara maddi yardım edir.. Əsas məsələ başqadır. Rusiya olmasa Azərbaycanı ya İran, ya da ABŞ-ın özü işğal edəcək. Əfqanistana girib nəşə plantasiyaları əkdirdiklərinə bənzər köləlik bəxş edəcək. Bizim öz sərvətimizdən - neftən 20%, Şahdəniz 16% - bizə indiyə kimi bir az verirdilərsə, onu da verməyəcəklər. Rusiyanın güclü dövlət kimi olması planetdə də vacibdir, dünyanın birpolyar olması olduqca təhlükəlidir. O başqa məsələdir ki, könül istərdi ki, Rusiya da sosialist olsun, Azərbaycan da sosialist olsun, sosialist ölkələrin yeni bir ittifaqı yaradılsın.. Bu da olacaq. Amma hələ ki Rusiyanın məhv edilməsinə sevinənlərin ağlına, savadına, əxlaqına (yanı qərbin maaşlı agenti olub-olmaması) şübhə ilə yanaşırıq. Bu qədər də cahil olmayın. Bu cahillərin və trolların bizə etdikləri psixoloji təzyiqlərə fikir verməyəcəyik, doğru bildiyimiz fikirləri yazacağıq. Və Stalin nə üçün bu gün aktualdı? Baxın, Qərbin Rusiyanı təhdid etdiyi sanksiyaların arasında Rusiya kapitalistlərinin və məmurlarının Qərb banklarındakı aktivlərini, hesablarını dondurağı var. Belə yerdə Stalin niyə aktual olmasın ki?! Stalin vəfat edəndə onun bütün mirası aşağıdakılardı.. Onun ümumiyyətlə Qərb qarşısında zəif yeri yox idi. Ona görə ona bu qədər nifrət püskürülür, onun haqda bu qədər yalanlar, böhtanlar danışılır.

1. Bloknot (qeydlər üçün);
2. Yazı dəftəri;
3. Ayrı-ayrı vərəqələrdə edilmiş şəxsi yazılar (67 vərəq);
4. Yazılmış ümumi dəftər;
5. tütün çəkmək üçün trubka – 5 ədəd;
6. Kitel – 6 ədəd;
7. Şalvar – 10 ədəd;
8.Alt paltarı
9. Hamam ləvazimatları
10. Əmanət kitabçası - 900 rubl

60 il əvvəl bu gün Stalin vəfat etdi. Onun iqtidarına qiyməti ancaq ona miras qalmış ölkəni və onun miras buraxdığı ölkəni obyektiv müqayisə etməklə vermək olar. Ümumiyyətlə, bolşeviklər və kommunistlər feodal tipli kapitalizmi və zəmanısindən çox-çox geridə qalmış əhalisi (xüsusilə müsəlman hissəsi) olan çar Rusiyasında iqtidara gəlmişdilər. Onları tənqid atəşinə tutan beyinsiz kölələr – ki, onlar ən bərkgedən “aydın” sayılır – hər şeyi elə təqdim edirlər ki, sanki bu coğrafiyada o vaxt günümüzün demokratiya və insan haqqları anlayışına uyğun inkişaf etmiş dövlət olub, hər şeyi sol korlayıb. Üstəlik, uydurmadıqları yalanlar qalmayıb. Ən çox istifadə etdikləri, təbii ki, “on milyonlarla günahsız və dəyərli insanların öldürülməsi” yalanı. Əvvəlcə Xruşşovun ötürməsi ilə, sonra ABŞ agenti Yakovlevin uydurduğu rəqəmlərlə Stalinə atılmayan palçıq və böhtan qalmadı. İmperialistlərin və kapitalistlərin bütün KİV müəssisələri on illərdir Stalini hədəf alıb, amma yenə də bacarmırlar, Stalin yenə də sevilir, ona qarşı aparılan insafsız mənəvi terror hələ də nəticəsiz qalır. Stalinin isə günahı bağışlanmazdır: o, özlərini planetin sahibi sayan kapitalist hökumətlərinin planlarını və oyunlarını məharətlə pozurdu.

Karneqi fondunun keçən il 4 ölkədə - Rusiya və cənubi-qafqaz respublikalarında - keçirdiyi sorğu nəticəsində məlum olub ki, Stalini ən çox Azərbaycanda unudublar, azərbaycanlıların 22% (əsasən gənclər) Stalin haqda heç anlayışları yoxdur.
Yaxşı, bu Stalin çox pis oğlandırsa, stalinizm çox eybəcər sistemdirsə, niyə sovet xalqlarına qalib ruhu aşılaya bilmiş Stalinin ən çox unudulduğu ölkə ən korrupsioner, ən rüşvətxor, ən ideologiyasız, məzmunsuz.... ən ... ən-dir... Neftin xammal kimi satışından gələn gəlirləri çıx – Azərbaycandan sıfır qalır. Hətta minus.

Dünya anlamadığı faktla barışmaq istəmir: niyə axı Stalin Rusiyada bu qədər sevilir? Bəli, bütün sorğular Stalinin hələ də sevildiyini göstərir. Rusiyada Stalinə olan sevgi artır. Ona atılan miqdarsız böhtanlara baxmayaraq.
Dünyanın anlamamasının səbəbi çox bəsitdir. Dünya Stalin haqda uydurulmuş yalanları həqiqət kimi qəbul edib, mühakiməyə qalxır və Rusiya əhalisinin Stalinə olan məhəbbətinə təəcüblənir. Dünya ictimaiyyəti deyilən amorf sürü yalanlara və böhtanlara əsaslanaraq, Rusiya əhalisini köləlikdə və buna görə tirana ehtiyac hiss etməkdə ittiham edir. Beyinsiz və cahil aydınları bu cür anladıb onlara. Azərbaycanda da bir sürüdür beyinsiz. Ömür boyu, taa ki kommunistlər iqtidara gələnə kimi, öz bəylərinin və xanlarının qarşısında qorxudan əyninə sıçan azərbaycanlılar Rusiya əhalisini mühakimə edəndə, azadlıqsevər aslan kəsilirlər. Dönün bir tarixinizə baxın!

Stalinin vaxtında yaşayan Rusiya əhalisi yaş etibarı ilə əsasən çar Rusiyasında yaşamış, valideynlərindən çar vaxtı nələr çəkdiklərini eşitmiş adamlar idi. Onlar əsl azadlığı, onlarla bir insan kimi davranıldığını elə Stalinin vaxtında görüblər.
Amma yalanlara və böhtanlara əsaslanaraq mühakimə yürüdən Qərb aydınları anlamırlar, heyrətlənirlər: “necə olur ki, Rusiyanın heç bir yerində Stalinə qoyulmuş heykəl qalmayıb, artıq şəkilləri də heç bir yerdən asılmır, onun adına nə şəhər, nə bir küçə var, çəkilən kinolarda, yazılan kitablarda, tərtib olunan tv verilişlərində Stalini palçığa salıb çıxarırlar, o isə günəş kimi parıldamağa davam edir, sevilir....”
Anlamayacaqlar da! Çünki Stalin keçən əsrdə yaşayıb, onun haqda olan həqiqətləri gizlətmək olmayacaq, ona atılan böhtanlarsa istədikləri effekti verməyəcək.

Yəqin, Azərbaycanda da var, elə insanlar var ki, nasist qoşunlarının məğlub olmasına kədərlənirlər. Yanı onlar çox istəyərdilər ki, işğalçı vəhşilər gəlib onların nənələrinə təcavüz etsin? Və onlardan da çox namusdan-qeyrətdən danışan yoxdur...

Sözləri qurtaranda, keçirlər Stalinin bioqrafiyasını eşələməyə, “oğru olub” deyirlər. Ola bilər, sosializmə qədər Stalin oğru olub. Axı biz Stalinin sosializməqədərki həyatını analiz etmirik, onu bir dövlət başçısı kimi sorğulayırıq. Lap elə oğru fəaliyyətini də analiz edək. Kimdən oğurlayıb? Bəlkə bir fəhlənin, kasıbın əlindən bir tikə çörəyini alıb? Bəs Koroğlu? Bizim milli-mənəvi dəyər saydığımız Koroğlu oğru olmayıb? Bəlkə “peyğəmbər” dediyimiz adamlar karvan qarət etməyib?

Stalin kapitalistlərin boğazına çöküb – düzdür. Səhv edib? Oğurladığı pulları striptiz-klubda xərcləyib? Yox, partiyasına verib, inqilabi fəaliyyətə xərcləyib.
Onu buna görə qınayan yerli sağ və liberal qəbilə bank qarət eləmir – bu da doğrudur. Onların buna ehtiyacı da yoxdur, onsuzda sponsorları var.

Stalin özü üçün oğurlasaydı, rəhbəri (diktatoru) olduğu ölkənin büdcəsindən bir qəpik oğurlayardı. Özü heç, övladı üçün oğurlayardı.
Bəli, ən çox Azərbaycanda Stalin unudulub. Və təsadüfə bax ki, Azərbaycan ən oğru ölkələrdən biridir.

Qarabağı biz elə musavatçıların iqtidarında, demək olar, itirmişdik. Sonra sosialist inqilabı oldu və Nəriman Nərimanovun mübarizəsi nəticəsində Qarabağ Azərbaycanın tərkibində saxlanıldı. Ona bu işdə kim kömək etdi?

Stalin. Stalin kömək etdi. Kommunistləri iqtidardan qovan kimi də Qarabağ getdi. İndi bu Qarabağı belə xatırlamayan azərbaycan xalqından Stalini xatırlamadığına görə inciməyə dəyərmi?

Şəkil 1900-cu ildə Belçikada çəkilib. Şaxtaçıları toyuq kimi qəfəs-liftlərə alt-üst yığıb şaxtaya işləməyə endirirlər.
Sağ və liberal düşərgə kapitalizmin gözəl bir quruluş olduğunu təbliğ edir. Təbii ki, indiki Avro-atlantik məkanın ölkələrinin simasında... Halbuki bu ölkələrdə rifah sadəcə 60-70-ci illərdən başladı. O da SSRİ ilə yarışma əsnasında, kommunizmin onların ölkələrinə sıçrayacağı qorxusundan fəhlələrin həyat səviyyəsini qaldırdılar. Və təbii ki, öz imperialist siyasətinin iqtisadi dividendlərindən və üstünlüyündən yararlanaraq. Amma bu rifaha qədər onlar bax bu şəkildə gördüyünüzdən də ağır günlərdən keçiblər. Orada işçi 12-13 saat işləyirdisə, Bakıda neçə saat işlədiyini heç bir tarixi bilginiz olmadan təsəvvür edin. Onların necə yaşadığını, hansı istismara və alçaltmalara məruz qaldığını təxmin edin. Bundan ötrü heç bir dərin tarixi biliklərə ehtiyac yoxdur, az-maz düşünməyə bacarmağınız kifayət edir. İndi özünüzü qoyun bu qəfəsdəki fəhlələrin yerinə və əlinizi vicdanınıza qoyub deyin: sizi istismar edən kapitalistə nə edərdiniz? O kapitalistin də həyat tərzini təsəvvür etməyi unutmayın. Sonra o hadisələrin hamısını proyeksiya edin bu günümüzə.
Və unutmayın! Artıq SSRİ yoxdur, kimdənsə çəkinib heç kim Azərbaycan işçilərinə gün ağlamayacaq. Azərbaycan balaca və zəif ölkədir, onun imperialist siyasət yürüdüb öz əhalisinin rifahını artırmaq imkanı yoxdur. Heç fərasətləri də yoxdur. Əslində buna ehtiyac da yoxdur, ölkənin imkanları sosial ədalətə riayət olunduğu təqdirdə bütün əhalinin yaxşı yaşamasını təmin edə bilər.

SSRİ-ni gözdən salmaq üçün hər yalana əl atan natəmiz siyasətbazlar o vaxt Ermənistandan Azərbaycana köçürülən azərbaycanlılar haqda iddia edirlər ki, guya 2050-300 min adamı bir gecədə vaqonlara yığıb, döyə-döyə göndəriblər Azərbaycana...Bu rəsmi sənəd onların hayasın sifətlərinə bir tüpürcək olsun. İkincisi, azərbaycanlıları kütləvi şəkildə ora-bura elə Teymurləng, Səfəvilər də sürüb... Onları çox sevirlər bizdə, sevdirirlər. Üçüncüsü, MəmmədƏmingilin oyuncaq hoküməti vaxtı Zəngəzurda 100 minlərlə azərbaycanlı öldürülüb.

Gəncəlilərin I Pyotra məktubu:

“ Gəncə sakinlərindən, xüsusilə ruhani məmurlardan və yüzbaşılardan, yerli əhalinin rəislərindən və digər sakinlərdən imperator əlahəzrətlərinə ünvanlanmış məlumatın tərcüməsi.

Şöhrətli imperator əlahəzrətlərinə xəbər veririk ki, türk hökmdarı 200 ildən bəri pozulmayan sülh müqaviləsini bugün öz xain niyyətilə pozmuş və bizim ölkəmizə hərbi hücum çəkmişdir, İrəvanəyalətində Müqəddəs Üçlük xristian kilsəsini dağıtmış və xristian dinini aradan qaldırmışdır,bizim məscidlərimizi isə at tövləsinə çevirmişdir. Və bundan sonra paşalarla, artileriya və silahlarla, və Gəncə şəhərini ələ keçirmək üçün bombalarla bərabər yetmiş min döyüşçü göndərmişdir. Biz onlarla 18 gün ağır döyüşdə olduq və onlardan, böyük paşalardan çoxunu məğlub etdik, və sizin imperator əlahəzrətlərinin xoşbəxtliyi ilə həmin ordunu tamamilə məğlub etdik. Və o, turk hökmdarı özünün düşmən niyyətilə xeyli sayda qoşunu indiyə kimi hələ də idarə etdikləri Tiflis şəhərinə göndərib, yerli xristian əhalisini talan edir, qadınları və uşaqları əsir götürürlər, xristian kilsələrindən at tövləsi düzəldiblər, hansı ki, heç bir qanunla belə bir şey edilmir, dua etmək üçün bizi nə Məkkəyə, nə də Qüdsə buraxmırlar və bizdən qisas almaq üçün hücuma hazırlaşırlar. Və biz ümid edirik ki, imperator əlahəzrətləri həmişə öz hökmdar vəzifəsinə uyğun olaraq bizə yardım edəcək, rica edirik ki, əlahəzrət bizi öz rəiyyəti hesab etsin, Gəncə əyalətinin və bizim müdafiəmiz üçün, alçaq, həmin düşmənlərə qarşı tezliklə rus döyüşçülərini göndərsin, biz dinclikdə olduğumuz müddətcə həmişə tanrıya dua edəcik ki, sizə əvəzini versin.”

Avroatlantik imperializm özünü elə aparır ki, guya Ukraynanın daxili işlərinə qarışmayıblar, qarışmırlar, suverenliyinə hörmət edirlər. 

Sözsüz ki, imperialist Rusiyanın korrupsioner hökuməti vəziyyətin bu səviyyəyə çatmasının qarşısını almalıydı. Lakin məmur-oliqarxlar büdcənin pullarını öz ciblərinə doldurmağı qonşu Ukraynada əks-tədbirlərin görülməsinə xərcləməkdən üstün tutdu. İndi də hərbi müdaxilə qaçılmaz oldu.
Kim nə deyirsə desin, maddi resursların əhəmiyyəti böyükdür. İllərdir ki, Avroatlantika Ukraynada, Azərbaycanda sağ və liberal müxalifətə on milyonlarla pul xərcləyir, onların təşkilatlanmağına, KİV təsis edib geniş təbliğat aparmalarına yardım edir.
Ukrayna solçuları indi Rusyanın hərbi müdaxiləsinə qarşı çıxırlar, deyirlər ki, guya onlar özləri banderçi hökumətin öhdəsindən gələcəkdilər. Ola bilər. Yəqin öz güclərinə inanırlar. Tarixə baxsaq, nasist Almaniyasında solçular Hitler hökumətinə xarici kömək olmasaydı, necə qalib gələcəkdilər? Çox çətin.
Realliq siyasət küçə romantikasından çox fərqlidir.
Sözsüz ki, imperialist Rusiya kommunist SSRİ-dən çox fərqli ölkədir. Amma ən azından Ukraynada solçuların fiziki məhvinin qarşısı alınacaq. Başa düşmək lazımdır ki, solçu, solçu nəsil havadan-sudan yaranmır, zəhmətlə yaranır, həm özlərinin, həm onlara yol göstərənlərin zəhməti ilə. (Elə biz də burda boşuna əmək sərf etmirik. Hər halda burda itirdiyimiz vaxtı pul qazanmağa, doğmalarımızla vaxt keçirməyə, dostlarımızla yeyib-içməyə sərf edə bilərik.) Ukraynada solçuların banderçilər tərəfindən məhv edilməsi prosesinin başlanğıcını hamımız gördük. Banderçilər hələ iqtidarda tam möhkəmlənməmişdi, dövlətin bütün gücünü əllərinə keçirməyə fürsət tapmamışdılar. Ona görə biz hesab edirik ki, Rusyanın müdaxiləsi Ukrayna solunun qətiyyən ziyanına olmadı. Tam əksinə, Ukrayna solunun məhvinin qarşısını alacaq. Rusya solçularının bir hissəsi də hərbi müdaxiləyə qarşıdır, Azərbaycan solçularının da bir qismi. Biz onların mövqelərinə hörmətlə yanaşırıq.
İndi Rusiya solçuları narahatdırlar ki, Ukraynanın rusiyapərəst bölgələrində icra orqanlarına rəhbər yerli oliqarxlar təyin edilir. Olsun. Siz axı nə gözləyirdiz? Bunda qeyri-adi nə var ki!? Bizim üçün hələ ki vacib olan odur ki, Ukraynanın cənub və şərq bölgələrində əhali SSRİ bayraqları ilə meydanlara çıxır və o bayraq həmin oliqarxları narahat etmir. Banderçilər hökuməti də vilayət idarə etməsini Ukrayna milyarderlərinə həvalə edir, konkret təkliflər də edib. Amma banderçilərin nəzarətində olan oliqarxlar heç kimə qırmızı bayraqla küçəyə çıxmağa icazə verməyəcəkdilər.
Biz, təbii ki, heç bir müharibə tərəfdarı deyilik, bütün planetdə sülhün bərqərar olmasını istəyirik - bu ayrı. Bizim istəklərimizlə, arzularımızla olsaydı, elə hər şey fərqli olardı. Ona görə ergən romantikasını real siyasətlə qarışdırmayaq. Osmanlı ordusunun Azərbaycana müdaxiləsini "azadlıq" kimi görənlər indi oturub-qalxıb Putini Hitlerə bənzədirlər. Savadsız, qərəzli və qaraguruhçu insanlardı.
RusIya öz imper maraqlarına görə hərəkət edir, Ukrayna solçuları da bu vəziyyətdən istifadə edib rahat nəfəs almalı, möhkəmlənməlidirlər. Ortalıq sakitləşəndən sonra sinfi mübarizəyə, həm rusyapərəst, həm də qərbpərəst kapitalistlərə qarşı mübarizəyə start veriləcək. 

Rejissor Emir Kusturitsa Ukraynadakı hadisələri belə şərh edib:

„Maydanda Avropada 1000 avro alacaqlarına urəkdən inanan insanlar durub, onların arasında nasistlər də var. Mən bir nasistin digər nasistin ölümünün ildönümünü qeyd etdiyini görmüşəm. Maydandakı insanların Ukraynanın həyatına yaxşı bir şey gətirdiyini və ya gətirəcəyini mənə deməyin. Parçalanmış Yuqoslaviyanın hər bir respublikasında bu gün insanlar keçmişi xoş hisslərlə xatırlayır. Və hamı o vaxt indikindən qat-qat yaxşı yaşadığını deyir. Onlardan soruşurlar: "Necə yəni, axı indi siz Avropadasiz!". Onlar cavab verir: "Bilmirik, amma o vaxt bundan qat-qat yaxşı yaşayırdıq."

Banderaçılar artıq vaxtilə bugünkü kimi bir dəfə də Kiyevin sahibi olublar. 1941 –cı ilin 23 sentyabr tarixində şəhərə daxil olan banderaçılar Babiy Yar-da (Бабий Яр- Kiyevin şimal-qərb ərazisi) 30 min Kiyev sakinini öldürmüşdülər. Öldürülənlərin 50000-ni uşaqlar idi. Babiy Yar-da 1500 cəza verənlərdən 1200-ü Ukrayna Millətçiləri Təşkilatının polisləri və cəmi 300-ü almanlar idilər. Ümumilikdə Ukraynada faşistlərin əlindən 5 milyon 300 min dinc sakin tələf olmuşdu. Bu saya daxil olan 850 min yəhudini, 220 min polyakı, 500 min ukraynalını, 450 min sovet hərbi əsirlərini və öz sıralarından təxminən beş min insanı banderaçılar məhv etmişdilər.

Dünyada bu gün və həmişə yeri görünən Stalinin vəfat etdiyi/öldürüldüyü gündür. Alman yazıçısıyla müsahibəsindən bir parçanı təqdim edirik. 

Feyxtvanqer. SSRİ-yə rəğbət göstərən insan kimi, görürəm və hiss edirəm ki, Sizə qarşı olan sevgi və hörmət hissi tamamilə səmimi və sadədir. Sizi məhz bu cür sevdiklərinə və sizə hörmət etdiklərinə görə Sizin xaricdəki bəzi dostlarınızı narahat edən bu heyranlıq təzahürlərinə öz sözünüzlə son qoya bilməzsiz?

Stalin. Mən bir neçə dəfə etməyə çalışmışam. Amma heç nə alınmır. Onlara bunun yaxşı, gərək olmadığını söyləyirsən. İnsanlar düşünürlər ki, bunu yalançı təvazökarlıqdan söyləyirəm.
Mənim 55 illiyim münasibətilə şənlik etmək istəyirdilər. Mən bunu ÜKP (b) MK-i vasitəsilə qadağan etdim. Şikayətər daxil olmağa başladı ki, məsələ məndə deyil, onların şənlik etməsinə, öz hisslərini ifadə etmələrinə mane oluram. Digərləri söyləyirdilər ki, mən sınıram. Bu heyranlıq ifadələrinə necə qadağa qoymaq olar? Güclə olmaz. Fikir ifadəsi azadlığı var. Dostcasına xahiş etmək olar.
Məlumdur ki, bu mədəniyyətsizlik göstərməkdir. Vaxt keçdikcə bundan bezəcəklər. Sevincini ifadə etməyə mane olmaq çətindir. İşçilərə və kəndlilərə qarşı ciddi tədbirlər görmək yazıqdır.
Qələbələr çox böyükdür. Əvvəllər kapitalistlər və mülkədarlar demiurq (Platon fəlsəfəsində yaradan, tanrı – tərcümə qeydi) idilər, işçiləri və kəndliləri insan saymırdılar. İndi zəhmətkeşlər köləlikdən azad olub. Bu böyük qələbədir! Mülkədarlar və kapitalistlər qovulublar, işçilər və kəndlilər öz həyatlarının sahibidirlər. Yersiz sevincə qapılırlar.
Bizim xalq ümumi mədəniyyət sahəsində hələ geridədir, buna görə də heyranlıq ifadəsi bu cür alınır. Qanunla, qadağa ilə nəsə etmək olmaz. Bu halda gülməli vəziyyətə düşmək olar. Bu xaricdə bəzi insanları məyus edirsə, nə etmək olar?! Mədəniyyətə dərhal nail olmaq olmur. Bu sahədə çox şeylər edirik: misal üçün, təkcə 1935-36 cı illərdə şəhərlərdə iki mindən çox yeni məktəb inşa etmişik. Bütün yollarla mədəniliyi yüksəltməyə çalışırıq. Amma nəticə 5-6 ildən sonra özünü biruzə verəcək. Mədəni yüksəliş yavaş gedir. Heyranlıqlar coşğu ilə və yaxşı olmayan bir şəkildə artır.

Feyxtvanqer. Mən işçi və kəndli kütlələri tərəfindən olan sevgi və hörmət hissindən danışmıram, başqa hallardan danışıram. Sizin müxtəlif yerlərdə qoyulmuş büstləriniz yaxşı deyil, pis hazırlanıblar. Moskvanın planlaşdırılması sərgisində pis büst nəyə lazım, onsuz orada hər şeydən əvvəl Siz yada düşürsüz. Rembrantın böyük zövqlə açılmış sərgisində pis büst nəyə lazım?

Stalin. Sual qanunauyğundur. Mən geniş kütlələri nəzərdə tuturdum, müxtəlif müəssisələrdən olan bürokratları deyil. Bürokratlara gəldikdə, onların zövqsüz olduqlarını söyləmək olmaz. Onlar qorxurlar ki, əgər Stalinin büstü olmasa onları ya qazet, ya rəis tənqid edəcək, ya da sərgiyə gələn təəccüblənəcək. Bu karyera sahəsidir, bürokratların özünəməxsus “özünümüdafiə” formasıdır: heş kimin işi olmasın deyə Stalinin büstünü yerləşdirmək lazım.
Qalib gələn istənilən partiyaya yad elementlər, keryeraçılar yamanırlar. Onlar özlərini mimikriya prinsipi üzrə müdafiə etməyə çalışırlar – büstlər qoyurlar, özlərinin inanmadığı şüarlar yazırlar. Büstlərin pis keyfiyyətinə gəldikdə isə, bu yalnız qəsdən edilmir (bilirəm, belə də olur), həm də seçə bilməməkdən edilir. Mən, məsələn, 1 may nümayişində mənim və dostlarımın portretlərini görmüşəm: heç bilinmir nəyə oxşayırlar. İnsanlar sevinclə əllərində aparırlar və başa düşmürlər ki, portretlər heç nəyə yaramır. Göstəriş vermək olmaz ki, yaxşı büstlər qoysunlar – rədd olsun bu büstlər! Belə şeylərlə məşğul olmağa vaxt yoxdur, bizim başqa işlərimiz və qayğılarımız var, heç bu büstlərə baxmağa vaxt yoxdur. (Stalinin alman yazıçısı Lion Feyxtvanqerlə söhbətindən, 08 yanvar 1937-ci il)
Stalin. Mən bir neçə dəfə etməyə çalışmışam. Amma heç nə alınmır. Onlara bunun yaxşı, gərək olmadığını söyləyirsən. İnsanlar düşünürlər ki, bunu yalançı təvazökarlıqdan söyləyirəm.Mənim 55 illiyim münasibətilə şənlik etmək istəyirdilər. Mən bunu ÜKP (b) MK-i vasitəsilə qadağan etdim. Şikayətər daxil olmağa başladı ki, məsələ məndə deyil, onların şənlik etməsinə, öz hisslərini ifadə etmələrinə mane oluram. Digərləri söyləyirdilər ki, mən sınıram. Bu heyranlıq ifadələrinə necə qadağa qoymaq olar? Güclə olmaz. Fikir ifadəsi azadlığı var. Dostcasına xahiş etmək olar.Məlumdur ki, bu mədəniyyətsizlik göstərməkdir. Vaxt keçdikcə bundan bezəcəklər. Sevincini ifadə etməyə mane olmaq çətindir. İşçilərə və kəndlilərə qarşı ciddi tədbirlər görmək yazıqdır.Qələbələr çox böyükdür. Əvvəllər kapitalistlər və mülkədarlar demiurq (Platon fəlsəfəsində yaradan, tanrı – tərcümə qeydi) idilər, işçiləri və kəndliləri insan saymırdılar. İndi zəhmətkeşlər köləlikdən azad olub. Bu böyük qələbədir! Mülkədarlar və kapitalistlər qovulublar, işçilər və kəndlilər öz həyatlarının sahibidirlər. Yersiz sevincə qapılırlar.Bizim xalq ümumi mədəniyyət sahəsində hələ geridədir, buna görə də heyranlıq ifadəsi bu cür alınır. Qanunla, qadağa ilə nəsə etmək olmaz. Bu halda gülməli vəziyyətə düşmək olar. Bu xaricdə bəzi insanları məyus edirsə, nə etmək olar?! Mədəniyyətə dərhal nail olmaq olmur. Bu sahədə çox şeylər edirik: misal üçün, təkcə 1935-36 cı illərdə şəhərlərdə iki mindən çox yeni məktəb inşa etmişik. Bütün yollarla mədəniliyi yüksəltməyə çalışırıq. Amma nəticə 5-6 ildən sonra özünü biruzə verəcək. Mədəni yüksəliş yavaş gedir. Heyranlıqlar coşğu ilə və yaxşı olmayan bir şəkildə artır.
Feyxtvanqer. Mən işçi və kəndli kütlələri tərəfindən olan sevgi və hörmət hissindən danışmıram, başqa hallardan danışıram. Sizin müxtəlif yerlərdə qoyulmuş büstləriniz yaxşı deyil, pis hazırlanıblar. Moskvanın planlaşdırılması sərgisində pis büst nəyə lazım, onsuz orada hər şeydən əvvəl Siz yada düşürsüz. Rembrantın böyük zövqlə açılmış sərgisində pis büst nəyə lazım?
Stalin. Sual qanunauyğundur. Mən geniş kütlələri nəzərdə tuturdum, müxtəlif müəssisələrdən olan bürokratları deyil. Bürokratlara gəldikdə, onların zövqsüz olduqlarını söyləmək olmaz. Onlar qorxurlar ki, əgər Stalinin büstü olmasa onları ya qazet, ya rəis tənqid edəcək, ya da sərgiyə gələn təəccüblənəcək. Bu karyera sahəsidir, bürokratların özünəməxsus “özünümüdafiə” formasıdır: heş kimin işi olmasın deyə Stalinin büstünü yerləşdirmək lazım.Qalib gələn istənilən partiyaya yad elementlər, keryeraçılar yamanırlar. Onlar özlərini mimikriya prinsipi üzrə müdafiə etməyə çalışırlar – büstlər qoyurlar, özlərinin inanmadığı şüarlar yazırlar. Büstlərin pis keyfiyyətinə gəldikdə isə, bu yalnız qəsdən edilmir (bilirəm, belə də olur), həm də seçə bilməməkdən edilir. Mən, məsələn, 1 may nümayişində mənim və dostlarımın portretlərini görmüşəm: heç bilinmir nəyə oxşayırlar. İnsanlar sevinclə əllərində aparırlar və başa düşmürlər ki, portretlər heç nəyə yaramır. Göstəriş vermək olmaz ki, yaxşı büstlər qoysunlar – rədd olsun bu büstlər! Belə şeylərlə məşğul olmağa vaxt yoxdur, bizim başqa işlərimiz və qayğılarımız var, heç bu büstlərə baxmağa vaxt yoxdur. (Stalinin alman yazıçısı Lion Feyxtvanqerlə söhbətindən, 08 yanvar 1937-ci il)

Müharibə gedir... informasiya müharibəsi-psixoloji müharibə

Ictimai fikir heç də həmişə və hər yerdə siyasi proseslərə əhəmiyyətli təsir göstərməyib. Bununla belə dünya öz informasiya toru ilə o qədər dəyişib və qloballaşıb ki, ictimai fikir “elə Afrikada da ictimai fikirdir”. Qərb dövlətlərində yalançı demokratiyanın daxili mexanizmlərini əvvəlcədən müəyyən ediblər, ictimai fikrin formalaşdırılması və onun manipulyasiya edilməsi texnologiyalarını vaxtında anlayıblar, işləyib hazırlayıblar və inkişaf etdiriblər.

Belə alınıb ki, informasiya müharibələri istənilən dövlətlərarası,geosiyasi, regional və daxili siyasət proseslərini müşayət edir. İctimai fikri öz xeyrinə formalaşdırmadan siyasi meydanda tam qələbəyə nail olmaq asan deyil. Lazımı informasiya resursları olmadan və onlardan bacarıqla istifadə etmədən ölkələr, siyasi qüvvələr, ideologiyalar ən aydın, pozitiv və mütərəqqi olduqları halda belə pis görünməyə məhkumdurlar. Opponentlər/rəqiblər/düşmənlər ayıq davranırlar, onlar özlərinin “informasiya müharibələri itlərinin” köməyilə mövcud nizama qarşı – qlobal və ya lokal – hər hansı bir narazılığını bildirən istənilən kəsi divara dirəyirlər. Avroposentrik konsepsiya vaxtilə məhz bu müharibənin uğurlu aparılması hesabına qalib gəlmişdi, hazırda isə ümumilikdə kapitalizmin, xüsusilə avroatlantik imperialzimin mövqeləri sarsılmaz görünür. İnformasiya müharibəsində qələbədə qara qüvvələr tarixi elə şəkildə dəyişə bilərlər ki, növbəti dəfə zəfər çalmış şər kütlələrə xeyir sousu altında “tanrılar qidası” kimi yedizdirilər, təsadüfi qurbanlar və ekstermistlər qəhrəmanlara, ikiüzlü yalan birinci dərəcəli həqiqətə çevrilər. Çox da kateqorik və binar ifadə etməsək, nisbi şər nisbi xeyir kimi, və ya əksinə, təqdim və qəbul ediləcək.

Yanukoviç nənəsini Leninin abidəsinə gül dəstəsi apardığını görə təpikləyən nisbi şərin fonunda xeyir kimi görünür.

Bizim hamımız üçün yad olmayan Ukraynadakı neo-çəhrayı çalarlarla ifadə olunmuş neo-narıncı hadisələr də istisna olmadı, hiperaktiv passionar azlığın qiyamı udulmuş informasiya-psixoloji müharibənin fonunda baş verdi. Yanukoviçə və Rusiyaya qarşı olan bu müharibənin közərtisi öz pik nöqtəsinə Aİ emissarları Yanukoviç və Maydan arasında vasitəçi rolunu oynayarkən çatdı. İnformasiya müharibəsini millətçilərin və faşistlərin nüfuz dairəsində vuruşan qərbçi sektor uddu. Öz Pirr qələbələrinə görə onlar dünya KİV-nə, bununla da beynəlxalq ictimai fikrə nəzarət edən “azad demokratik dünya”ya borcludurlar.

İnformasiya-psixoloji müharibə əhval-ruhiyyənin misli görünməmiş manipulyatoruna çevrilmiş sosial şəbəkələrdə də əks olunur. Yanukoviç nəhayət ki, öz korrupsioner fəaliyyətinin və antimilli faəliyyətsizliyinin bəhrəsini görən gün feysbukda nələr paylaşmamışdılar. Məsələn, günorta çağı 21 yaşlı tibb bacısı (və ya maydançıya tibbi kömək göstərən qız) Olesya Jukovskinin şərhlə birlikdə şəklini paylaşmışdılar: “Tvitterdə “mən ölürəm” yazmışdı və bir dəqiqə sonra öldü”. ( Yayılmış fotoqrafiyalara əsasən qız boynundan yaralanmışdı.) Axşam Yanukoviçin vaxtından əvvəl seçkilərin keçirilməsinə və konstitusiyanın əvvəlki variantına (2004-cü il konstitusiyasına) qayıtmağa razılıq verməsi haqda məlumat yayıldıqdan sonra o, bizim bəxtimizdən, möcüzəvi şəkildə dirildi. Onun ölümü haqda şaiyə yayanlar boyunlarına almalı oldular ki, “hazırda o reanimasiyadadır və ona süni nəfəs aparatı qoşulub”. Bilmirəm bu həqiqətən belədir ya yox, amma bu “Berkuta” qarşı qəzəb qasırğası doğurmaq üçün hesablanmışdı, elə bir antixalqçı-zalıma ki, hətta ağ xalatlı qıza belə rəhm etməmişdi.

Maydan azarkeşləri Putin tərəfindən Maydanın dağıdılmasına ayrılmış iki milyard barəsində əsassız fikirlər bildirirdilər. Mən ağlıma ilk gələn suallara cavab verməyə çalışırdım.1. Kiyevdə nizam yaratmaq üçün yalnız siyasi iradə kifayətdirmi? 2.Hakimiyyətin siyasi iradəsi yoxdursa, dünyanın bütün pulları nəyə gərək? Və ya Maydan həqiqətən Ukrayna xalqını təmsil edirsə, dünyanın bütün pulları nəyə gərək? 3.Liderin siyasi iradəsinin zəifliyinin xalq dəstəyinə sahib olmadığından onun özünə inamının itirməsi ilə əlaqəsi varmı? 4.Lider öz korrupsionerliyinə, zəhmətkeş əhalinin deyil bir ovuc qorxaq və satqın kapitalistin maraqlarını təmsil etdiyinə görə peşmandırmı, hansı ki, indi o əhaliyə söykənə bilərdi? 5.Söz verilmiş həmin iki milyard iqtisadi yardımdandır yoxsa qanunsuz kassadan? 6.Niyə Qərb vəhşilərinin alınında “siyasətçilərlə, artistlərlə, şoumenlərlə, öz savadsızlığını və tamahkarlığını cəlbedici söz oyunları ilə, Vətəni olmayan sevgilərini isə təmtəraqlı millətçilik və məzmunsuz vətənpərvərliklə kompensasiya edənlərlə əməkdaşlığa məhkumdur” yazılıb? Necə yəni niyə, bəyəm mənəvi və intelektual cəhətdən inkişaf etmiş kollaborsionistə tez-tez rast gəlmək mümkündür? 7. Əgər bütün məsələ iki milyarddadırsa, bəyəm Yanukoviçin özünün və ya onun oliqarx dostlarının iki milyardı yoxdur?

Bununla belə, Maydana maliyyə axını məsələlərində hər şey aydındır. İndi aydın oldu ki, “bander baharına” milyardlar tökən ABŞ və Avropa İttifaqıdır.

Bir də snayperlər. Onları yaddan çıxarmaq olmaz! Maydan döyüşçülərinin odlu silahlarla, snayper tüfənglərilə fotolarını hamımız görüdük. Hamımız bilirik ki, hüquq mühafizə orqanlarının müəyyən, qanunla təsbir olunmuş hallarda silahdan, həmçinin də snayper tüfəngindən istifadə etmək haqqları var. “Kimin snayperləri kimə atəş açırdı” mövzusu hələ çox çeynəniləcək. Kim ki həqiqət axtarır, həqiqət kimin üçün dəyərlidirsə, hər hansı bir nəticəyə gəlməzdən əvvəl “yüz dəfə ölçməlidir”. Berkutçular və digər hüquq mühafizə orqanları istisna olmaqla, xatırladıram: onların silah tətbiq etmək haqqları vardı. Bəyəm “demokratiya və azadlıq dayağında” hüquq mühafizə orqanları terroristlərə, daha dəqiq desək, ictimai nizam və vətəndaşların təhlükəsizliyi üçün qorxulu olan terrorist, cinayətkar olması ehtimal edilən silahlı şəxslərə atəş açmırlar?

Qaliblər mühakimə olunmur. Qaliblər mühakimə edirlər. Hüquq müdafiəçilərini dizi üstə qoyurlar, demokratik şəkildə onları alçaldırlar, avro standartlara uyğun olaraq onlara ayaqlarını silirlər, MKİ-nin “köçəri”  həbsxanalarında amerikan metodu ilə sındırırlar, çünki qalib onlardılar və özlərinə “Ukrayna xalqı” adlandırmaq hüququ veriblər. “Xalq” silah daşımaq, xalq tərəfindən seçilmiş prezidentə tabe olan hüquq mühafizə orqanlarına qarşı istifadə etmək haqqına malikdir. “Xalq” xalqa qarşıdır – bu idarə olunan xaos deməkdir.

Sosial şəbəkədə paylaşılmış fotolardan birində Maydan döyüşçüləri hansısa oğlanın sifətini maydançının meyidinə dirəyirlər, və fotoya izahedici şərh: guya tituşkalardandır və onlara, dinc maydançılara atəş açan snayperlərdən biridir. Görünür, ürəyi nazik insanlara bu qebbel propaqandasının kiçik şedevrləri təsir edir, həyəcanlandırır. Bu səhnəni öz gözlərilə görən azərbaycanlı jurnalist Seymur Kazımov belə yazır: “Meydana toplaşanlar bir az sonra tamamilə fərqli səhnənin şahidi oldular. Bir neçə nəfər kimisə saçından sürüyə-sürüyə və təpikləyərək dartıb gətirirdilər; söyləyirdilər ki, o, provokasiya məqsədi ilə, kütləvi aksiyaların dağıdılması,nümayişçilərə hücum etmək üçün istifadə olunan “tituşka” kimi tanınan qrupun üzvüdür, digərləri isə onun 20-si dinc nümayişçilərə atəş açan snayperlərdən biri olmasını söyləyirdilər. Mitinq təşkilatçılarından onun kim olmasını aydınlaşdırmaq mümkün olmadı, onlar özləri də mənim kimi az şey bilirdilər”.

Hələ də heç kim bu oğlanın kim olmasını bilmir (bəlkə də fotosessiya üçün tituşkoçu rolu oynamağa razı olan maydançılardan biridir), onun taqsırlandırıldığı günahı sübut edilməyib ki, bu da istintaq və məhkəmə orqanları üçün üstünlükdür, hətta maydançıların özləri belə konkret heç bir şey ortaya çıxarmayıblar, sadəcə əllərinə ilk düşən kəsə vəhşicəsinə divan tuturlar, feysbukda isə onu dinc vətənpərvərləri öldürən snayper kimi təqdim edirlər.

Mən maydançıların cəsarətinə şübhə etmirəm, onların cəsarətini qəbul etməmək ədalətsizlikdir. Amma informasiya müharibələrinin metodlarının asılı olduğu müsbət ideallar, humanist məqsədlər uğrunda mübarizə aparan igidlər hörmətə layiqdirlər, maydançıların məqsəd və idealları isə çox çirkindir. Özləri şeyx Yanukoviçin Mejqorye-dəki volyerindəki quşları öldürmüşdülər, özləri də feysbukda öldürülmüş quşların fotolarını yazı ilə paylaşmışdılar ki, bu Yanukoviçin bütpərəst rituallarıdır. Dezinformasiya aşıb-daşır.

Maydan haqda ziddiyyətli informasiya həddən artıqdır. Çoxları öz mənəvi və siyasi seçimlərinə uyğun gələn şeylərə inanırlar. Mən isə həqiqət axtarıram və özümə elementar suallar verirəm: Maydançılar, misal üçün,  konservatoriyanı hansı məqsədlə ələ keçirmişdilər? Dövlətə qarşı olan qüvvələrin nəzarəti altında olan binanın damından kim atəş aça bilərdi?

İnformasiya-psixoloji müharibəni birləşmiş avroatlantik qüvvələr qazandılar. Yoxsa onlar yalnız bir döyüşü udublar? Əgər müharibə udulubsa, NATO-nun şərqə, Rusiya sərhədlərinə kimi genişlənməsi davam edəcək. Hadisələrin inkişaf variantları o qədər də çox deyil. Rusiyanın və ondan aralanmaq istəməyən Ukrayna əhalisinin simmetrik cavab üçün hələ zamanı var. Amma nə qədər zamanı olmasını yenilənmiş informasiya-psixoloji müharibənin növbəti vektoru göstərəcək.

 Akşin Sultanov

Noam Xomskinin müsahibəsi (Why It's Legal When the US Does It)

Barsamian: Birləşmiş Ştatlar yenə əvvəlki kimi Yaxın Şərqin enerji resursları üzərində ciddi nəzarətə sahibdir?

Noam Xomski: Əsas neft və qaz istismarı ölkələri əvvəlki kimi qərb tərəfindən dəstəklənən diktaturların ciddi nəzarəti altındadırlar. Odur ki, “ərəb baharının” uğurları məhdud görünsə də, böyük əhəmiyyət kəsb edir. Qərb tərəfindən idarə olunan diktator sistemlər dağılır. Əslində, onların dağılması prosesi çoxdan gedir. Misal üçün, 50 il əvvələ qayıtsaq, görərik ki, amerikalı strateqlərdə əsas narahatçılıq doğuran enerji resurslarının çoxu milliləşdiriliblər. Daim bu vəziyyəti dəyişmək cəhdləri edilir, amma bu cəhdlər uğursuz alınır.

Nümunə kimi İraqa amerika hücumunu götürək. Köhnə ideoloqlardan başqa hamı üçün tamamilə aydın idi ki, biz İraqa demokratiyaya olan alovlu sevgimizdən soxulmamışdıq, ona görə soxulmuşduq ki, bu ölkə neft ehtiyatına görə dünyada ikinci ya üçüncü yeri tutur. Bundan əlavə, o nəhəng neft istismarı regionunun düz mərkəzində yerləşir. Bu haqda danışmaq olmaz. Belə söhbətlər sui-qəsd əlbirliyi adlanır.

İraq milliləşdirməsi qeyri-zorakı müqavimət metodlarıyla hərəkət etməklə Birləşmiş Ştatlara ciddi zərbə vurdu. Birləşmiş Ştatlar döyüşçüləri öldürə bilərdilər, amma küçələrə nümayişə çıxan yarım milyon insanla bacara bilmədilər. İraq addım-addım işğalçı qüvvələrin qurduğu idarə mexanizmini aradan qaldıra bildi. 2007-ci ilin noyabrına tamamilə aydın oldu ki, ABŞ üçün öz məqsədlərinə nail olmaq çətin olacaq.Maraqlısı budur ki, həmin vaxt açıq şəkildə bu məqsədlər haqda aydın bəyanat səsləndirildi. 2007-ci ilin noyabrında oğul Buşun administrasiyası gələcəkdə İraqla hansı razılıqların mümkünlüyü haqda rəsmi bəyanatla çıxış etdi. Orada iki əsas razılıq vardı. Birincisi bu idi ki, ABŞ saxladığı öz həri bazalarından hərbi əməliyyatlar aparmaq üçün məhdudiyyətsiz imkanlara sahib olmalıdır. İkincisi, İraq hökuməti “İraqa xarici investisiyaların, xüsusilə, amerika investisiyalarının axınına kömək etməlidir”. Buş bu haqda 2008-ci ilin yanvarında özünün vida bəyanatlarından birində açıq şəkildə qeyd etdi. Bir neçə ay sonra İraq tərəfdən müqavimətlə qarşılaşan ABŞ bu tələblərindən imtina etməli oldu. İraq üzərində hakimiyyət göz qabağında onların əlindən çıxır.

İraq köhnə idarəetmə sistemini güc vasitəsilə yenidən qaytarmaq və bərpa etmək cəhdi oldu. Amma bu cəhd müqavimətlə qarşılaşdı. Mənə elə gəlir ki, ümumilikdə amerika siyasəti İkinci Dünya müharibəsi dövründən dəyişməz olaraq qalır. Amma bu siyasətin reallaşdırılması imkanları getdikcə məhdudlaşır.

-İqtisadi zəifliyə görə məhdudlaşır?

- Qismən ona görə ki, dünya getdikcə daha müxtəlif olur. Bugün dünyada ən müxtəlif güc mərkəzləri daha çoxdur. Birləşmiş Ştatlar İkinci Dünya müharibəsinin sonunda öz gücünün və hakimiyyətinin tamamilə pik nöqtəsində idi. Onlar dünya sərvətinin yarısına sahib idilər, onların bütün rəqibləri isə ya müharibədən ağır əziyyət çəkmişdilər, ya da darmadağın edilmişdilər. Amerika son dərəcə təhlükəsizliyə malik idi və işin mahiyyətinə görə, dünyanı idarəetmək planları hazırlayırdı. O vaxt bu məsələ o qədər də qeyri-real deyildi.

-Bu “böyük territorial planlar” adlandırılan şeydir?

-Bəli. İkinci Dünya müharibəsindən dərhal sonra Dövlət Departamentinin siyasi planlaşdırma şöbəsinin başçısı Corc Kennan(George Kennan) və digərləri detalları hazırlayırdılar, sonra isə bu planın reallaşdırılmasına başlanıldı. Bugün Yaxın Şərqdə və Cənubi Amerikada baş verənlər, mahiyyətinə görə, öz köklərilə 1940-cı illərin sonuna gedir. Amerika hegemoniyasına qarşı ilk uğurlu müqavimət 1949-cu ildə olub. Bu hadisə “Çinin itirlməsi” idi, hansı ki, olduqca maraqlı adlandırmışdılar. İfadə çox maraqlıdır, və onunla heç kim mübahisə etmirdi. Çinin itirlməsində kimin məsuliyyət daşıması haqda çox mübahisələr olmuşdu. Yalnız sahib olduğun şeyi itirmək olar.Bu adi bir şey kimi qəbul olunurdu: biz Çinə sahibik. Əgər çinlilər mütəqilliyə can atarlarsa, deməli biz Çini itirmişik. Sonra “Latın Amerikasının itirilməsi” , “Yaxın Şərqin itirilməsi”, bir sıra digər dövlətlərin “itirilməsi” ilə bağlı qorxular meydana çıxdı. Və hamısı da buna əsasən ki, dünya bizə aiddir. Bizim nəzarətimizi zəiflədən hər şey isə bizim üçün itkidir, və biz bu itkini necə doldurmaq haqda düşünməliyik.

Bugün, əgər siz xarici siyasət haqda ciddi jurnallar oxuyursuzsa və ya daha çox fars lazım olduğunda respublikaçıların debatını dinləyirsizsə, “Gələcək itkilərimizin qarşısını necə alaq?” sualını verdiklərini eşidəcəksiz.

Digər tərəfdən, nəzarəti qoruyub saxlamaq imkanları kəskin azaldı. 1970-ci ilə dünya artıq iqtisadi mənada üç qütblü oldu. ABŞ-da əsaslanmış şimali Amerika sənaye mərkəzi; əsası Almaniyada olan, miqyasına görə şimali Amerika mərkəzi ilə müqayisə oluna bilən avropa mərkəzi və əsası Yaponiyada olan şərqi Asiya mərkəzi – həmin dövrdə dünyada ən dinamik inkişaf edən region. O vaxtdan dünyanın iqtisadi nizamı daha rəngarəng oldu. Buna görə də öz siyasətimizi yürütmək bizim üçün çətinləşdi, amma onun əsas prinsipləri çox da böyük dəyişikliklərə məruz qalmadı.

Klinton doktrinasını götürək. Klintonun doktrinası bundan ibarətdir ki, Birləşmiş Ştatlar “əsas bazarlara, enerji resursları təhcizatına və strateji resurslara maneəsiz girişini” təmin etmək üçün birtərəfli qaydada güc tətbiq etmək hüququna sahib olsun. Bu Corc Buşun söylədiklərini üstələyir. Amma bu sakit və səssiz doktrina idi, o iddialı və kobud deyildi, buna görə də o qədər də qəzəb doğurmurdu. Bu “haqqım var”-a inam indi də qalmaqdadır. Bu həm də intelektual mədəniyyətin bir hissəsidir.

Usama bin Ladenin öldürülməsindən, tərif qışqırıqları və alqışlar səsləndikdən, dərhal sonra müəllifləri bu aksiyanın qanunu olmasına şübhə altına alan bir neçə tənqidi şərhlər ortaya çıxdı. Çox əsrlər əvvəl günahsızlıq prezumpsiyası adlandırılan bir şey vardı. Əgər sən şübhəlini saxlayırsansa, onun günahı sübut edilməyənə qədər o şübhəli olaraq qalır. Onu məhkəməyə cəlb etmək lazımdır. Bu amerika hüququnun əsas hissəsidir. O öz başlanğıcını Böyük anqlo-amerikan xartiyasından götürür. Bu çox güclü qəzəb reaksiyası doğurmuşdu, amma, həmişəki kimi, ən maraqlı reaksiya spektrin solliberal sonundan səsləndi. Tanınmış və hörmətli solliberal şərhçi Metyu İqlesias(Matthew Yglesias) belə baxışları məsxərəyə qoyduğu bir məqalə yazmışdı. O qeyd etmişdi ki, bu baxışlar “olduqca sadəlöhv” və axmaqdırlar. Sonra isə öz bəyanatını əsaslandırmışdı. İqlesias yazmışdı: mövcud beynəlxalq nizamın əsas funksiyalarından biri də qərb derjavalarının ölümcül hərbi güc tətbiqini qanuniləşdirməkdən ibarətdir”. Əlbəttə ki, o Norveçi nəzərdə tutmurdu. Birləşmiş Ştatları nəzərdə tuturdu. Odur ki, beynəlxalq sistemin istinad etdiyi prinsip bundan ibarətdir ki, Birləşmiş Ştatlar istədikləri zaman güc tətbiq etmək haqqına sahibdirlər. ABŞ-ın beynəlxalq hüquq normalarını pozması haqda söhbətlər olduqca sadəlöhvlük və tamamilə axmaqlıqdır. Yeri gəlmişkən, bu mənə də aiddir və mən sevinclə öz səhvimi qəbul edirəm.Mən də düşünürəm ki, Böyük müstəqillik  və beynəlxalq hüquq normaları xartiyasına bir az diqqət yetirmək lazımdır.

-Nyu-York Times “ərəb baharının” ,demokratik dəyişiklikləri dəstəkləməyi, sabitliyə can atmağı, həmçinin də güclü siyasi gücə çevrilmiş islamçılar qarşısında qoxunu özündə birləşdirən ziddiyətli amerikan istəyini necə qarşılaşdıra bilməkdən ibarət olan, təyinedici siyasi çətinliklərini təsvir edir. Nyu-York Times ABŞ-ın 3 hədəfini qeyd edir. Siz bu haqda nə düşünürsüz?

-İkisi dəqiq şərh edilib. Birləşmiş Ştatlar stabillik tərəfdarıdır. Amma bu sabitliyin nə ifadə etdiyini yadda saxlamaq lazımdır. Stabillik amerikanın əmrlərinin icrası deməkdir. Misal üçün, güclü xarici siyasət təhlükəsi olan İranın ünvanına olan ittihamlardan biri budur ki, o İraqın və Əfqanıstanın sabitliyini pozur. Necə? Öz təsirini qonşu ölkələrə yaymaqla. Biz isə, digər tərəfdən, ölkələrə soxularkən və dağıdarkən onları stabilləşdiririk.

Mən arada hadisələrin belə vəziyyətinin sevdiyim təsvirini verirəm. Bu əvvəllər Foreign Affairs-də redaktor işləmiş tanınmış və xarici siyasət məsələləri üzrə çox yaxşı liberal analitikCeymc Çeysin (James Chace) sözləridir. 1973-cü ildə Salvador Alyende rejiminin devrilməsi və Pinoçet diktaturasının qurulması haqda danışarkən o qeyd etmişdi ki, biz “sabitlik maraqlarına görə Çilinin sabitliyini pozmalı olduq”. Bu ziddiyyət kimi qəbul olunmur – heç ziddiyyət də deyil. Sabitliyə nail olmaq üçün parlament sistemini məhv etməli olduq. Bu o deməkdir ki – onlar dediklərini edirlər. Odur ki, bəli, biz texniki mənada sabitlik istəyirik.

Siyasi islama görə narahatlıq müstəqil hadisələrə görə istənilən narahatlığa bənzəyir. Sizdən asılı olmayan hər şey mütləq narahatlıq yaratmalıdır, ona görə ki, bu sizi zəiflədə bilər. Burada kiçik bir paradoks üzə çıxır, çünki Birləşmiş Ştatlar və Britaniya ənənəvi olaraq var gücləri ilə radikal islam fundamentalizmini dəstəkləyirlər, siyasi islamı deyil, çünki bu qüvvə məhz həqiqi narahatçılıq yaradan dünyəvi millətçiliyə qarşı dayana bilər. Məsələn, Səudiyyə Ərəbistanı dünyada ən aşkar fundamentalist, radikal islamçı dövlətdir. Onun missioner məqsədləri var, o Pakistanda radikal islamı yayır, terrorizmi maliyyələşdirir. Amma Səudiyyə Ərəbistanı amerikan və britaniya siyasətinin istehkamıdır. Onlar bir-birinin ardınca sauditləri Hamal Abdel Naserin dövründə Misirdə və Abd al-Kərim Kasimin dövründə İraqda dünyəvi millətçilik təhlükəsindən, həmçinin də digər təhlükələrdən müdafiə edərək dəstəkləyirdilər. Amma onlar siyasi islamı sevmirlər, çünki o müstəqil ola bilər.

Faktlara baxsaq, bizim demokratiyaya can atmağımız pis anekdot kimi görünəcək. Bunu hətta qabaqcıl alimlər də qəbul edir, baxmayaraq ki, bu haqda  fərqli şeylər danışırlar. Demokratiyanının hərəkəti üzrə əsas mütəxəssislərdən biri Tomas Karozersdir (Thomas Carothers), hansı ki olduqca konservatordur və böyük avtoritetə sahibdir. O “neo-reyqançı”dır, amma parlaq liberal deyil. Karozers Reyqanın yanında Dövlət Departamenrində çalışıb və çox ciddi yanaşdığı demokratiyanın hərəkəti haqda bir neçə kitab yazıb. Hə, o deyir ki, bu adət olunmuş amerikan idealıdır, amma onun qəribə tarixi var. Hər bir amerikan administrasiyasının şizofreniyadan əzab çəkməsi haqda tarix. Onlar yalnız bu halda demokratiyanı dəstəkləyirlər ki, bu müəyyən strateji və iqtisadi maraqlara uyğun gəlsin. Karozers bunu qəribə patologiya adlandırır, sanki ABŞ-ın psixiatrik müalicəyə ehtiyacı var. Əlbəttə, başqa izah da var, amma əgər siz savadlı və özünü yaxşı aparan intelektualsızsa, sizin fikrinizə başqa izah gəlməyəcək.

-Devrilməsindən bir neçə ay sonra prezident Hüsni Mübarək müttəhimlər skamyasında əyləşdi, ona qarşı ittiham irəli sürüldü, və onu həbs cəzası gözləyir. İmkansızdır ki, İraqdakı və ya hər hansı başqa bir yerdəki cinayətlərə görə amerikalı liderlər məsulliyətə cəlb edilsin. Belə vəziyyət nə vaxtsa dəyişəcək?

-Bu öz əsasına görə İqlesias prinsipidir; beynəlxalq nizamın əsası bundan ibarətdir ki, Birləşmiş Ştatlar istədikləri zaman zor tətbiq etmək hüququna malikdirlər. Və belə şəraitdə kiməsə qarşı necə ittiham irəli sürmək olar?

-Və başqa heş kimin belə hüququ yoxdur.

-Əlbəttə, yox. Bəlkədəyalnızbizimsatellitlərin. ƏgərİsrailLivanahücumetsə, minlərləinsanöldürəcəkvəölkəninyarısınıdağıdacaq, burdaheçnəyoxdur, bunormaldır. Maraqlıdır. Prezidentolmazdanəvvəl Barak Obama senator idi. Senator olarkən o çoxişlərgörməmişdi, ammaxüsusiləfəxretdiyibirneçəşeyhəyatakeçirmişdi. Əgərpraymerizqabağıonunvebsaytınabaxmısızsa, o oradabuvəziyyətiqabardırki, 2006-cı ildəLivanaİsrailhücumuzamanı o  İsrailqarşısındaqoyduğuhədəflərə nail olmayınca ABŞ-ın onunhərbiəməliyyatlarına maneolmamasıvəİsrailhücumunaqarşı, hansıki, buhücumunnəticəsindəcənubiLivandağıdılmışdı,  müqavimətidəstəklədiklərinəgörəİranıvəSuriyanıtənqidetməsinitələbedənsenatorlarrezolyusiyasınıntəşəbbüskarlarındanolub. Yerigəlmişkən, Livan 25 ilərzindəbeşdəfədağıdılıb. Odurki, vassallarbuhüququnvarisidirlər. Bu digəramerikamüştərilərinədəaiddir.

HəqiqətdəbütünhüquqlarVaşinqtondadır. Dünyanıidarəetməkbudur. Bu səninnəfəsaldığınhavakimidir. Buna şübhəedəbilməzsən. MüasirBeynəlxalqmünasibətlərnəzəriyyəsininəsasyaradıcısı Hans Morqentau(Hans Morgenthau) çoxləyaqətliinsanolub, Vyetnamdakımüharibənitaktikidüşüncəyəgörədeyil, mənəvidüşüncələrəgörətənqidedənbeynəlxalqməsələlərəgörəçoxazsaydasiyasətçilərdənvəmütəxəssislərdənbiriolub. Çox nadir insandır. O «The Purpose of American Politics» (Amerika siyasətinin hədəfləri) adlı kitab yazıb. Siz bunun nə haqda olmasını bilirsiz. Digər ölkələrin hədəfləri yoxdur. Digər tərəfdən, Amerikanın hədəfi “transsendentaldır”: yerdə qalan dünyaya azadlıq və ədalət bəxş etmək. Amma o da Karozers kimi yaxşı alimdir. Odur ki, o faktları araşdırıb. O qeyd edib: faktları araşdırarakən, adama elə gəlir ki, Amerika öz transsendental hədəflərindən yayınır. Amma sonra o bəyan edir: bizim transsendental hədəfimizi tənqid etmək – “ eyni əsasla dini əsaslarını inkar edən ateizm cəfəngiyyatına uymaq” kimi bir şeydir. Yaxşı müqayisədir. Bu çoxdan möhkəmlənmiş dini düşüncədir. O o qədər dərindir ki, ondan baş açmaq çox çətindir. Və əgər kimsə şübhə nümayiş etdirməyə başlayırsa, bu isteriyaya yaxın hal yaradır və adətən antiamerikaçılığa və Amerikaya qarşı nifrətə görə ittihamlara gətirib çıxarır. Bu maraqlı konsepsiyalardır, demokratik cəmiyyətlərdə belə konsepsiyalar olmur, yalnız totalitar cəmiyyətlərdə olur.Və nəsə məntiqli bir şey kimi qəbul olunan bizim cəmiyyətdə.

Nəşrin originalı:  Why It's Legal When the US Does It

Tərcümə: Günel Muradova